Καλάβρυτα Αφιέρωμα: Το βουνό που δεν μας τα είχε πει όλα

Καλάβρυτα Αφιέρωμα – Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ : Με τα πόδια στον Βουραϊκό, στις διαδρομές του Χελμού και στις ιστορίες μιας πόλης που αξίζει να γνωρίσεις πέρα από την πρώτη εικόνα. Είχαμε στο μυαλό μας ένα μικρό τρένο να χάνεται μέσα στο φαράγγι. Να κοιτάζουμε από το παράθυρο το ποτάμι, να πλησιάζουν οι βράχοι, να εμφανίζεται η επόμενη στροφή και να προσπαθούμε να προλάβουμε την εικόνα πριν χαθεί.

Μόνο που ο Οδοντωτός δεν λειτουργούσε.

Έτσι, αντί να καθίσουμε στο βαγόνι, βάλαμε το σακίδιο στην πλάτη και περπατήσαμε. Το ταξίδι στα Καλάβρυτα άρχισε διαφορετικά απ’ ό,τι το είχαμε φανταστεί. Με το βάρος του εξοπλισμού στους ώμους, με στάσεις για ανάσα και με εκείνη την περιέργεια που σε κάνει να συνεχίζεις, επειδή θέλεις να δεις τι υπάρχει λίγο παρακάτω.

Δεν γνωρίζαμε ακόμη ότι αυτή θα ήταν η πρώτη από αρκετές αλλαγές που μας περίμεναν. Ούτε πως, λίγες ημέρες αργότερα, θα κοιτούσαμε το ίδιο βουνό και θα σκεφτόμασταν υπόγειες λίμνες, ανθρώπους που ξανάχτισαν τη ζωή τους και ένα σήμα που ταξίδεψε εκατομμύρια χιλιόμετρα για να φτάσει εδώ.

Καλάβρυτα Αφιέρωμα – αξιοθέατα: ένα οδοιπορικό που άρχισε με τα πόδια

Στον Βουραϊκό, το ποτάμι μάς πήρε μαζί του

Περπατώντας, ο Βουραϊκός παύει να είναι το όμορφο τοπίο μιας φωτογραφίας. Ακούς το νερό να αλλάζει ένταση, προσέχεις πώς η βλάστηση βρίσκει θέση ανάμεσα στις πέτρες και σηκώνεις το κεφάλι για να υπολογίσεις το ύψος των βράχων. Το φαράγγι είναι μέρος του Παγκόσμιου Γεωπάρκου Χελμού–Βουραϊκού της UNESCO, αλλά εκείνη την ώρα δεν σκέφτεσαι τίτλους και χαρακτηρισμούς. Προσπαθείς να το χωρέσεις με το βλέμμα. UNESCO

Και, βέβαια, να μη μείνεις πίσω επειδή σταμάτησες πάλι για φωτογραφία.

Από κοντά, η σιδηροδρομική γραμμή αποκτά άλλη σημασία. Οι δύο ράγες απέχουν μόλις 75 εκατοστά. Ο Οδοντωτός συνδέει το Διακοπτό με τα Καλάβρυτα από το 1896, σε μια διαδρομή περίπου 22 χιλιομέτρων, χρησιμοποιώντας τον ιδιαίτερο μηχανισμό του στα απότομα τμήματα της ανάβασης.

Σκέφτεσαι τους ανθρώπους που έφτιαξαν αυτή τη σύνδεση. Πώς μέτρησαν τον βράχο, πώς άνοιξαν περάσματα, πώς κατάφεραν να περάσει ένα τρένο από εδώ. Εκεί όπου εμείς σταματάμε σήμερα για να θαυμάσουμε, εκείνοι είχαν κάποτε δουλειά να τελειώσουν.

Το περπάτημα μας έδωσε χρόνο να προσέξουμε πράγματα που ίσως θα περνούσαν γρήγορα από ένα παράθυρο. Δεν αντικατέστησε, όμως, την εμπειρία του τρένου. Η απουσία του παρέμενε αισθητή.

Θέλαμε να το ακούσουμε να έρχεται.

Ο Οδοντωτός λείπει και από τις αναμνήσεις που δεν πρόλαβαν να δημιουργηθούν

Για πολλούς επισκέπτες, η ανάμνηση των Καλαβρύτων είναι δεμένη με αυτή τη διαδρομή: το μικρό βαγόνι, οι σήραγγες, το νερό χαμηλότερα, η άφιξη στο βουνό. Πρόκειται για έναν από τους βασικούς τουριστικούς πόλους της περιοχής, με επίδραση που φτάνει στη διαμονή, στην εστίαση, στο εμπόριο και στις υπηρεσίες. Το Επιμελητήριο Αχαΐας έχει επισημάνει τις οικονομικές συνέπειες της πολύμηνης αναστολής και ζητά συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ασφαλούς επανέναρξης.

Πίσω από αυτές τις λέξεις βρίσκονται άνθρωποι. Ο επισκέπτης που θα μείνει ένα βράδυ περισσότερο. Η οικογένεια που θα καθίσει για φαγητό. Το κατάστημα που θα ανοίξει περιμένοντας περισσότερη κίνηση. Ο επαγγελματίας που θέλει να μπορεί να σχεδιάσει την επόμενη εποχή.

Το μήνυμα αυτού του οδοιπορικού είναι να ξαναβρεί ο Οδοντωτός τη θέση του στη ζωή της περιοχής, με πλήρεις προϋποθέσεις ασφάλειας. Η επιστροφή του αφορά μια ξεχωριστή ταξιδιωτική εμπειρία, αλλά και τη δυνατότητα περισσότερων ανθρώπων να γνωρίσουν τον τόπο και να στηρίξουν την καθημερινότητά του.

Εμείς τον Βουραϊκό τον περπατήσαμε. Την επόμενη φορά θέλουμε να τον γνωρίσουμε και μέσα από το βαγόνι.

Κάτω Ζαχλωρού: εδώ θα μπορούσαμε να ξεχαστούμε

Στην Κάτω Ζαχλωρού, το φαράγγι συναντά τον οικισμό και ο σταθμός θυμίζει πόσο στενά συνδέθηκε το χωριό με τον Οδοντωτό και την πρόσβαση στο Μέγα Σπήλαιο. Η σιδηροδρομική γραμμή περνά μέσα από έναν τόπο όπου το νερό και η βλάστηση παραμένουν διαρκώς κοντά.

Ύστερα από περπάτημα, ακόμη και η σκέψη μιας καρέκλας γίνεται σοβαρό επιχείρημα. Αφήνεις κάτω το σακίδιο, τεντώνεις λίγο τους ώμους και ξαφνικά κανείς δεν βιάζεται όσο βιαζόταν πριν από δέκα λεπτά.

Εδώ η στάση έχει νόημα. Να κοιτάξεις τον σταθμό, να περπατήσεις στον οικισμό, να μείνεις λίγο δίπλα στο ποτάμι. Δεν χρειάζεται να παράγεις συνεχώς φωτογραφίες για να αποδείξεις ότι ταξίδεψες.

Μόνο που ψηλότερα περιμένει ένας βράχος που δύσκολα σε αφήνει να τον αγνοήσεις.

Μέγα Σπήλαιο: πρώτα κοιτάζεις το ύψος, ύστερα μαθαίνεις την ιστορία

Η Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου, περίπου δέκα χιλιόμετρα από τα Καλάβρυτα, αναπτύσσεται μπροστά στη μεγάλη φυσική κοιλότητα ενός απόκρημνου βράχου. Από μακριά προσπαθείς να ξεχωρίσεις το κτίσμα. Από κοντά δυσκολεύεσαι να χωρέσεις ολόκληρο το σύνολο.

Σηκώνεις το κεφάλι και η απορία έρχεται αυθόρμητα: πώς αποφάσισαν να χτίσουν εδώ; Δεν είναι μόνο η δυσκολία της κατασκευής. Είναι η σκέψη της ζωής σε αυτό το σημείο, με τον βράχο τόσο κοντά και το τοπίο να ανοίγεται μπροστά.

Η μοναστηριακή παράδοση συνδέει την εύρεση της εικόνας της Παναγίας με τους αδελφούς Συμεών και Θεόδωρο και τη βοσκοπούλα Ευφροσύνη. Στην ιστορική διαδρομή της μονής ξεχωρίζει και η απάντηση του ηγουμένου Δαμάσκηνου στον Ιμπραήμ, τον Ιούνιο του 1827: «διά να προσκυνήσωμεν, είναι αδύνατον».

Η φράση μένει στο μυαλό καθώς ξανακοιτάζεις την πλαγιά. Ο ίδιος τόπος που σήμερα μας προκαλεί θαυμασμό υπήρξε κάποτε θέση απειλής και απόφασης.

Πριν φύγεις, αξίζει να δώσεις χρόνο στα κειμήλια και στις λεπτομέρειες. Η μεγάλη εικόνα σε σταματά πρώτη. Οι μικρές είναι εκείνες που σε κρατούν.

Η πόλη αρχίζει να μας γίνεται οικεία

Στα Καλάβρυτα, η πρώτη βόλτα χρειάζεται λίγη ελευθερία. Από την περιοχή του σταθμού προς το κέντρο, η πόλη προσφέρει τη μετάβαση από τις μεγάλες αποστάσεις του βουνού στην κλίμακα του περιπάτου, των καταστημάτων και της πλατείας.

Αφήνεις για λίγο τους χάρτες. Κοιτάζεις τι υπάρχει στον επόμενο δρόμο, διαβάζεις μια ετικέτα σε ένα τοπικό προϊόν, σκέφτεσαι πού θα καθίσεις αργότερα. Αυτές οι μικρές κινήσεις βοηθούν περισσότερο από μια βιαστική επισκόπηση.

Η πόλη θα γίνει το σημείο επιστροφής μας. Από εδώ θα φύγουμε για διαφορετικές εξορμήσεις και εδώ θα ξαναγυρίσουμε, κάθε φορά με κάτι καινούργιο να συζητήσουμε.

DRIADES: η φιλοξενία που έγινε το ορμητήριό μας στα Καλάβρυτα

Στα DRIADES, τα ενοικιαζόμενα του Δημήτρη Αλεξόπουλου στα Καλάβρυτα, βρήκαμε τη βάση που χρειαζόταν το οδοιπορικό μας. Έγιναν το κέντρο οργάνωσης των εξορμήσεων και των γυρισμάτων μας, το σημείο όπου αφήσαμε τις αποσκευές, τακτοποιήσαμε τον εξοπλισμό και βάλαμε σε σειρά όσα θέλαμε να γνωρίσουμε. Από εκεί άρχισε να παίρνει μορφή η συνέχεια του ταξιδιού.

Πριν από την αναχώρηση, απλώσαμε τις σημειώσεις μας και σχεδιάσαμε τις επόμενες στάσεις. Ποιες διαδρομές θα συνδυάζαμε, πού θα αφιερώναμε περισσότερο χρόνο, τι έπρεπε να έχουμε μαζί μας για τα γυρίσματα. Κάμερες, μπαταρίες, εξοπλισμός και ιδέες βρήκαν τη θέση τους, αφήνοντας πάντα λίγο χώρο στο πρόγραμμα για μια απρόσμενη συνάντηση ή μια παράκαμψη που θα μας τραβούσε το ενδιαφέρον.

Η φιλοξενία του Δημήτρη Αλεξόπουλου έδωσε σε αυτή τη βάση τον ανθρώπινο χαρακτήρα της. Η φιλική διάθεση και η οικειότητα μάς βοήθησαν να χαλαρώσουμε και να αισθανθούμε άνετα μέσα στους απαιτητικούς ρυθμούς της εκδρομής. Όταν περνάς την ημέρα στον δρόμο, εκτιμάς ιδιαίτερα την επιστροφή σε έναν χώρο όπου μπορείς να ξεκουραστείς και να βρεις ξανά τον ρυθμό σου.

Το βράδυ, στα DRIADES, συγκεντρώσαμε το υλικό της ημέρας, ξαναείδαμε τις σημειώσεις μας και ετοιμάσαμε τη συνέχεια. Οι εικόνες που είχαμε καταγράψει άνοιγαν ήδη καινούργιες ιδέες για το επόμενο πρωινό. Κλείσαμε τις κάμερες, αφήσαμε τον εξοπλισμό στην άκρη και πήραμε τον χρόνο μας. Το ορμητήριό μας ήταν εδώ· το πρωί θα βγαίναμε ξανά στον δρόμο, ξεκούραστοι και με διάθεση να γνωρίσουμε ακόμη περισσότερα Καλάβρυτα. (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΔΡΥΑΔΕΣ HOTEL)

Το παλιό σχολείο: η στιγμή που σταματά η κουβέντα

Στο Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος, η διάθεση αλλάζει. Το μουσείο στεγάζεται στο παλιό Δημοτικό Σχολείο, το κτίριο όπου στις 13 Δεκεμβρίου 1943 οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής συγκέντρωσαν κατοίκους και χώρισαν τις οικογένειες. Άνδρες και έφηβοι οδηγήθηκαν στον τόπο της μαζικής εκτέλεσης, ενώ γυναίκες και παιδιά κρατήθηκαν στο σχολείο. Καλάβρυτα

Το δύσκολο δεν είναι να συγκρατήσεις την ημερομηνία. Είναι να σταθείς μπροστά στα πρόσωπα και να καταλάβεις ότι για τους ανθρώπους αυτούς υπήρχε μια ζωή πριν από εκείνη την ημέρα. Δουλειές, οικογένειες, καθημερινές έγνοιες, σχέδια.

Οι φωτογραφίες, τα τεκμήρια και οι μαρτυρίες του μουσείου επαναφέρουν αυτή την ανθρώπινη κλίμακα. Δεν βλέπεις απλώς την καταστροφή μιας πόλης. Προσπαθείς να αντιληφθείς τι σήμαινε για κάθε σπίτι ξεχωριστά. Δημοτικό Μουσείο Καλαβρύτων

Εδώ δεν χρειάζεται να βρεις την κατάλληλη ατάκα για την κάμερα. Χρειάζεται να ακούσεις και να αφήσεις χρόνο σε όσα βλέπεις.

Ράχη του Καππή: κοιτάζοντας την πόλη από εκεί

Η συνέχεια οδηγεί στον Τόπο Θυσίας, στη Ράχη του Καππή. Η διαδρομή ιστορικής μνήμης που συνδέει το μουσείο με τον τόπο της εκτέλεσης δίνει χώρο και στις αφηγήσεις των γυναικών για όσα ακολούθησαν, για την περισυλλογή και την ταφή των νεκρών.

Κοιτάζοντας προς την πόλη, σκέφτεσαι αναπόφευκτα το επόμενο πρωί. Πώς συνεχίζεις όταν η ζωή που γνώριζες έχει καταστραφεί; Πώς φροντίζεις ένα παιδί, πώς ξανανοίγεις ένα σπίτι, πώς βρίσκεις τη δύναμη να κάνεις τα απαραίτητα;

Δεν υπάρχει μια φράση που να απαντά σε αυτά.

Υπάρχει, όμως, η πόλη που βλέπουμε σήμερα. Και όταν επιστρέφουμε στους δρόμους της, η καθημερινή της κίνηση έχει αποκτήσει διαφορετικό βάρος. Οι άνθρωποι που εργάζονται, οι συναντήσεις, οι ανοιχτές πόρτες δεν μοιάζουν πια τόσο αυτονόητα.

Αγία Λαύρα: τα κειμήλια και εκείνοι που τα κράτησαν

Στην Αγία Λαύρα, νοτιοδυτικά των Καλαβρύτων, η γνωριμία συνεχίζεται με την Επανάσταση του 1821 και τα κειμήλια της μονής, ανάμεσά τους το ιστορικό λάβαρο και αντικείμενα που συνδέονται με τον Παλαιών Πατρών Γερμανό. Η ιστορία του μοναστηριού περιλαμβάνει επανειλημμένες καταστροφές και αποκαταστάσεις.

Μετά το μουσείο, στέκεσαι περισσότερο στη λέξη «αποκατάσταση». Πίσω της κρύβεται πολλή εργασία. Να περισώσεις, να επιστρέψεις, να ξαναχτίσεις, να φροντίσεις όσα θα παραδώσεις στους επόμενους.

Η επίσκεψη αξίζει χωρίς βιασύνη. Να παρατηρήσεις το υλικό ενός κειμηλίου και να σκεφτείς πόσα χέρια χρειάστηκε να το προστατεύσουν για να φτάσει μέχρι εσένα.

ΕΛΑΤΟΣ: τοπικοί μεζέδες, σπεσιαλιτέ και ένα τραπέζι που μας κράτησε κοντά

Ύστερα από μια ημέρα γεμάτη διαδρομές, εικόνες και ιστορίες, καθίσαμε στον ΕΛΑΤΟ του Γιάννη Στέργιου, στην 25ης Μαρτίου 14, για να γνωρίσουμε και τη γευστική πλευρά των Καλαβρύτων. Δοκιμάσαμε εκλεκτά πιάτα, μεζέδες και σπεσιαλιτέ της παραδοσιακής κουζίνας, δίνοντας επιτέλους στην παρέα τον χρόνο να χαλαρώσει και να απολαύσει όσα έφταναν στο τραπέζι.

Οι μεζέδες έχουν εδώ τη δική τους θέση στην απόλαυση. Χωριάτικες πίτες, φέτα Καλαβρύτων και φορμαέλα δίνουν το στίγμα μιας κουζίνας που αγαπά τις γνώριμες ελληνικές γεύσεις. Είναι αυτές οι επιλογές που μπαίνουν στη μέση, περνούν από χέρι σε χέρι και ανοίγουν την όρεξη, όσο η κουβέντα επιστρέφει στις μικρές περιπέτειες της ημέρας.

Το κοντοσούβλι είχε, φυσικά, ξεχωριστή θέση στη δική μας γευστική στάση. Στις χαρακτηριστικές σπεσιαλιτέ του ΕΛΑΤΟΥ συναντάς επίσης το κοκορέτσι και τη χοιρινή μπριζόλα στη σούβλα, πιάτα που δίνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην επιλογή του για όσους αγαπούν τα ψητά. Κι όταν αρχίζεις τις δοκιμές, η συζήτηση για το επόμενο αξιοθέατο μπορεί να περιμένει λίγο.

Η παραδοσιακή κουζίνα του συνεχίζεται και στην κατσαρόλα, με κατσικάκι λαδορίγανη, κόκορα με μακαρονάδα και λαχανοντολμάδες με αυγολέμονο. Είναι φαγητά που σε βάζουν στη διάθεση ενός κυριακάτικου τραπεζιού. Αξίζει να ρωτήσεις τι έχει ετοιμαστεί εκείνη την ημέρα και να αφήσεις χώρο για τις προτάσεις της κουζίνας, ιδιαίτερα όταν η παρέα θέλει να μοιραστεί διαφορετικές γεύσεις.

Στον ΕΛΑΤΟ, η στάση μας πήρε τελικά τον χρόνο που της άξιζε. Φάγαμε, δοκιμάσαμε, κουβεντιάσαμε και χαρήκαμε αυτή την απλή άνεση που φέρνει ένα καλό τραπέζι μετά από μια γεμάτη ημέρα. Όσο για την αρχική σκέψη να παραγγείλουμε «κάτι λίγο», οι μεζέδες και οι σπεσιαλιτέ μάς έδωσαν αρκετούς λόγους να την επανεξετάσουμε!  (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΤΑΒΕΡΝΑ ΕΛΑΤΟΣ)

Καλάβρυτα Αφιέρωμα – Στον Χελμό με enduro: τώρα αλλάζει ο τρόπος που ανεβαίνουμε

Η επόμενη ορεινή εξόρμηση έχει διαφορετική προετοιμασία. Κράνος, μπότες, γάντια, προστατευτικός εξοπλισμός. Παίρνουμε τα enduro και αφήνουμε την άσφαλτο για το χώμα. Στην περιοχή των Καλαβρύτων οργανώνονται χωμάτινες εκδρομές με μοτοσυκλέτα, με εξοπλισμό και επιλογές που χρειάζεται να προσαρμόζονται στην εμπειρία των αναβατών.

Στην αρχή προσέχεις τα πάντα. Την επιφάνεια μπροστά σου, τον τρόπο που αλλάζει το πάτημα, την επόμενη καμπή. Το σώμα δουλεύει διαφορετικά από ό,τι στην άσφαλτο και η προσοχή σου μαζεύεται στη διαδρομή.

Δεν χρειάζεται μεγάλη ταχύτητα. Η χαρά βρίσκεται στο ότι κινείσαι μέσα στο τοπίο, νιώθεις τις αλλαγές του εδάφους και φτάνεις σε σημεία που σε κάνουν να θέλεις να σταματήσεις.

Κάπου ψηλότερα σβήνουμε τις μηχανές.

Η ησυχία που ακολουθεί είναι σχεδόν μέρος της διαδρομής. Βγάζεις το κράνος, παίρνεις ανάσα και κοιτάζεις γύρω σου. Όση ώρα οδηγούσες έβλεπες κυρίως μπροστά. Τώρα μπορείς επιτέλους να σηκώσεις το βλέμμα στις πλαγιές.

Αυτό είναι το ωραίο με το βουνό: σου αλλάζει συνεχώς την απόσταση από την οποία το γνωρίζεις. Από το αυτοκίνητο βλέπεις το σύνολο, με τα πόδια τις λεπτομέρειες, με τη μοτοσυκλέτα αισθάνεσαι διαφορετικά το έδαφος.

Η χωμάτινη εξόρμηση, πάντως, αφορά διαδρομές στις οποίες έχει επιβεβαιωθεί ότι επιτρέπεται η κίνηση μοτοσυκλετών. Τα πεζοπορικά μονοπάτια και οι ευαίσθητες περιοχές δεν μετατρέπονται σε πίστα επειδή μας αρέσει η θέα. Η περιπέτεια έχει περισσότερο νόημα όταν αφήνει τον τόπο όπως τον βρήκε.

BP Όλγα Τσακάλου: μια γνώριμη στάση πριν από την επόμενη περιπέτεια

Πριν συνεχίσουμε τις διαδρομές μας στα Καλάβρυτα, κάναμε τη γνώριμη στάση στο πρατήριο BP της Όλγας Τσακάλου, στο 2ο χιλιόμετρο Καλαβρύτων προς Πάτρα. Αυτή τη φορά ο ανεφοδιασμός ήταν διπλός: γεμίσαμε και το αυτοκίνητο και το μηχανάκι Enduro, για να έχουμε τα οχήματά μας έτοιμα για τη συνέχεια του οδοιπορικού.

Είναι ένα φιλικό, γνώριμο πρατήριο που ξεχωρίζει για εμάς μέσα από την ανθρώπινη επαφή. Η άνεση με την οποία σταματάς, η καλή διάθεση στην εξυπηρέτηση και η οικειότητα δίνουν στη στάση έναν ευχάριστο χαρακτήρα. Σε ένα ταξίδι με συνεχείς μετακινήσεις, εκτιμάς ιδιαίτερα αυτά τα σημεία όπου μπορείς να τακτοποιήσεις όσα χρειάζεσαι και να πάρεις μια ανάσα.

Το αυτοκίνητο είχε μπροστά του τις επόμενες στάσεις του ταξιδιού, ενώ το Enduro μάς έβαζε ήδη σε σκέψεις για χώμα και εξερεύνηση. Δύο διαφορετικοί τρόποι να γνωρίσεις τον ίδιο τόπο, με την ίδια ανυπομονησία για όσα βρίσκονται παρακάτω. Κι εμείς, όσο ολοκληρωνόταν ο ανεφοδιασμός, είχαμε αρχίσει να συζητάμε ποια διαδρομή θα ακολουθούσαμε στη συνέχεια.

Φύγαμε από την BP της Όλγας Τσακάλου με γεμάτα ρεζερβουάρ και καλή διάθεση. Τέτοιες γνώριμες στάσεις βρίσκουν τη θέση τους στον προσωπικό χάρτη ενός ταξιδιού, μαζί με τους ανθρώπους που συναντάς στον δρόμο. Για εμάς, η επιλογή είχε αυτή την απλότητα: ένα πρατήριο στο οποίο αισθανόμαστε όμορφα να επιστρέφουμε, πριν ξεκινήσουμε για την επόμενη διαδρομή. (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΑΤΗΡΙΟ BP ΟΛΓΑ ΤΣΑΚΑΛΟΥ)

Χιονοδρομικό Καλαβρύτων: το ίδιο βουνό, μια άλλη εποχή

Το Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων δίνει στον Χελμό τη χειμερινή του κίνηση, με σκι, snowboard και δυνατότητες εκμάθησης. Η λειτουργία των εγκαταστάσεων και των δραστηριοτήτων εξαρτάται από τις συνθήκες και χρειάζεται επίσημη ενημέρωση πριν από την ανάβαση. Καλάβρυτα Ski

Εδώ αξίζει να αφήσεις τη σκέψη να αλλάξει εποχή. Να φανταστείς τις πλαγιές με χιόνι, την πρώτη προσπάθεια κάποιου να σταθεί στα πέδιλα, την παρέα που συναντιέται ξανά ύστερα από μια κατάβαση.

Δεν χρειάζεται όλοι να είναι έμπειροι για να απολαύσουν μια οργανωμένη χειμερινή εξόρμηση. Χρειάζεται, όμως, ο καθένας να βρει τον δικό του ρυθμό. Η πρώτη ημέρα στο χιόνι είναι καλύτερο να τελειώσει με διάθεση για δεύτερη, παρά με την ανάγκη να αποδείξεις κάτι.

Ο Χελμός μάς δίνει ήδη έναν λόγο να επιστρέψουμε διαφορετική εποχή. Προς το παρόν, έχουμε μια άλλη συνάντηση με το βουνό: αυτή τη φορά θα μπούμε μέσα του.

Λουσοί: πριν από το σπήλαιο, μια πόλη της αρχαιότητας

Η νότια διαδρομή περνά προς τους Άνω και Κάτω Λουσούς και τον αρχαιολογικό χώρο των αρχαίων Λουσών. Εδώ βρισκόταν το ιερό της Αρτέμιδος Ημέρας ή Ημερασίας, σε μια περιοχή με σημαντική ζωή κατά την αρχαιότητα. Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει θεμέλια του ιερού και άλλων κτισμάτων.ματα που φέρνουν τους κατοίκους πιο κοντά μας: ελληνιστικές οικίες με εστίες και λουτρά, στοιχεία για την παραγωγή και την καθημερινότητά τους. Δήμος Καλαβρύτων

Ξαφνικά ο αρχαιολογικός χώρος παύει να είναι μόνο λίθοι και χρονολογίες. Μπορείς να σκεφτείς ανθρώπους που ζεσταίνονταν, μαγείρευαν, δούλευαν, φρόντιζαν το σπίτι τους. Η ανάγκη για μια κανονική ζωή είναι παλιά όσο και οι κατοικίες που προσπαθούμε σήμερα να διαβάσουμε μέσα από τα ίχνη τους.

Καστριά: κάποιος θέλησε να δει λίγο παραπέρα

Στα Καστριά, η είσοδος του Σπηλαίου των Λιμνών δεν προδίδει όσα κρύβονται πίσω της. Το αρχικό του τμήμα ήταν γνωστό από παλιά, αλλά το 1964 κάτοικοι του χωριού, με πρωτοβουλία του Βασίλη Τεμπέλη, προχώρησαν στην εξερεύνησή του. Το 1965 ακολούθησε οργανωμένη έρευνα με τη συμμετοχή σπηλαιολόγων. Καστριά Cave

Αυτή η πληροφορία κάνει την είσοδο πιο ενδιαφέρουσα.

Εμείς μπαίνουμε ακολουθώντας μια οργανωμένη επίσκεψη. Εκείνοι θέλησαν να μάθουν τι υπήρχε πέρα από το γνώριμο. Να συνεχίσουν εκεί όπου η καθημερινή σχέση του χωριού με τον βράχο σταματούσε.

Σπήλαιο των Λιμνών: το τέλος της επίσκεψης δεν είναι το τέλος του κόσμου

Στο εσωτερικό, οι σχηματισμοί και το νερό δημιουργούν διαδοχικές εικόνες. Το σύστημα εκτείνεται για σχεδόν δύο χιλιόμετρα και περιλαμβάνει δεκατρείς λίμνες σε διαφορετικά επίπεδα. Η επισκέψιμη διαδρομή καλύπτει μόνο μέρος του.

Κοιτάζεις ψηλά, ύστερα χαμηλώνεις το βλέμμα στην αντανάκλαση και χρειάζεσαι λίγο χρόνο για να ξεχωρίσεις πού τελειώνει η πέτρα και πού αρχίζει το είδωλό της. Οι φυσικές ασβεστολιθικές λεκάνες συγκρατούν το νερό, ενώ η εικόνα μεταβάλλεται ανάλογα με τις υδρολογικές συνθήκες.

Το πιο συναρπαστικό είναι ότι, όταν ολοκληρώνεται η δική μας πορεία, το σπήλαιο συνεχίζεται. Υπάρχει κι άλλος κόσμος μέσα στο βουνό, χωρίς να χρειάζεται να τον διασχίσουμε ολόκληρο για να νιώσουμε τη σημασία του.

Και ύστερα έρχεται μια πληροφορία που δεν περιμένεις: στην έρευνα του 1965 εντοπίστηκαν απολιθωμένα οστά ελαφιών και ιπποπόταμων. Για τον τρόπο με τον οποίο βρέθηκαν εκεί έχουν διατυπωθεί διαφορετικές ερμηνείες.

Ιπποπόταμοι στην ορεινή Αχαΐα.

Αρκεί αυτή η σκέψη για να σου αλλάξει την εικόνα του τόπου. Το σημερινό τοπίο δεν υπήρχε πάντα έτσι. Βγαίνεις ξανά στο φως με την αίσθηση ότι το βουνό έχει πολύ μεγαλύτερη ιστορία απ’ όση υποψιαζόσουν.

Καλάβρυτα Αφιέρωμα – Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ | Πλανητέρο: τώρα το νερό βρίσκεται παντού γύρω μας

Στο Πλανητέρο, οι πηγές του Αροάνιου και το πλατανόδασος αλλάζουν εντελώς την εμπειρία. Μετά τον υπόγειο χώρο, έρχονται το ανοιχτό φως, οι μεγάλοι κορμοί και το νερό που αναβλύζει ανάμεσα στα βράχια.

Το βλέμμα ακολουθεί τη ροή. Σταματάς σε ένα σημείο και λίγο παρακάτω βρίσκεις άλλο που σε κρατά περισσότερο. Οι ρίζες, οι σκιές, οι μικρές αλλαγές στην επιφάνεια γίνονται αφορμές να καθυστερήσεις.

Εδώ η πεζοπορία και η παρατήρηση συναντούν φυσικά και το τραπέζι. Η περιοχή συνδέεται με την εκτροφή πέστροφας, ενώ γύρω από τις πηγές η γαστρονομική στάση αποτελεί μέρος της επίσκεψης.

Ένα γεύμα δίπλα στο νερό είναι από εκείνες τις στιγμές που δεν χρειάζονται μεγάλη περιγραφή. Κάθεσαι, ακούς, δοκιμάζεις. Και η φράση «να φύγουμε σε λίγο» χάνει σταδιακά την αυστηρότητά της.

Κλειτορία και αρχαίος Κλείτωρ: η στάση που αξίζει να μην προσπεράσεις

Η νότια εξόρμηση συνεχίζεται προς την Κλειτορία και τον αρχαίο Κλείτορα, περίπου τρία χιλιόμετρα δυτικά της σημερινής Κάτω Κλειτορίας. Η αρχαία πόλη ανήκε στην Αζανία της Αρκαδίας. Τα κατάλοιπα του θεάτρου, της οχύρωσης και οι ανασκαφές φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της ιστορίας της.

Αξίζει να μείνεις στη θέση του χώρου. Να κοιτάξεις την πεδιάδα και τα βουνά που την περιβάλλουν, αντί να περιμένεις να σου παραδοθεί ένα μνημείο ολοκληρωμένο.

Τα σωζόμενα ίχνη θέλουν λίγη συμμετοχή από εσένα. Να συνδέσεις όσα μαθαίνεις με όσα βλέπεις. Να σκεφτείς μια πόλη με κατοίκους, μετακινήσεις, συναλλαγές και δημόσια ζωή.

Αυτή η στάση προσθέτει κάτι ουσιαστικό στο ταξίδι: τα Καλάβρυτα και η ευρύτερη περιοχή δεν αρχίζουν ιστορικά εκεί όπου αρχίζουν οι πιο γνωστές μας αναμνήσεις γι’ αυτά.

ΣΠΕΡΧΟΣ Κρεοπωλείο: κρέατα και τοπικές γεύσεις για το τραπέζι του σπιτιού

Στο κρεοπωλείο ΣΠΕΡΧΟΣ του Αλέξανδρου Παυλόπουλου, στα Καλάβρυτα, η στάση μας είχε έναν συγκεκριμένο σκοπό: να πάρουμε κρέατα και εκλεκτά τοπικά προϊόντα για το σπίτι. Θέλαμε να αφιερώσουμε λίγο χρόνο στην επιλογή, να δούμε τις κοπές και να αναζητήσουμε γεύσεις που θα μπορούσαμε να μοιραστούμε με τους δικούς μας ανθρώπους μετά την επιστροφή.

Η σκέψη πήγαινε ήδη στο επόμενο τραπέζι. Κρέας για τη σχάρα, μια επιλογή για τον φούρνο ή ένα μαγειρευτό που θέλει τον χρόνο του στην κατσαρόλα. Κάθε φαγητό ξεκινά από την κατάλληλη πρώτη ύλη, γι’ αυτό έχει αξία να εξηγήσεις στον κρεοπώλη τι ετοιμάζεις, για πόσους ανθρώπους και πώς σκοπεύεις να το μαγειρέψεις.

Μαζί με το κρέας, θέλαμε να κοιτάξουμε τα λουκάνικα και τις τοπικές γεύσεις, δίνοντας προσοχή στην προέλευση και στον τρόπο παρασκευής τους. Να μάθουμε τι ετοιμάζεται στο κατάστημα και ποιες επιλογές προέρχονται από παραγωγούς της περιοχής. Ένα προϊόν αποκτά περισσότερο ενδιαφέρον όταν γνωρίζεις τι αγοράζεις και μπορείς να το επιλέξεις με σιγουριά για το τραπέζι σου.

Αυτή η στάση στον ΣΠΕΡΧΟ μάς έβαλε για λίγο σε διάθεση οικογενειακού προγραμματισμού: τι θα ψήσουμε, τι θα μαγειρέψουμε, με ποιους θα καθίσουμε να φάμε. Με τις αγορές σωστά συσκευασμένες και τη μεταφορά τους οργανωμένη ώστε να διατηρηθούν κρύες, οι γεύσεις των Καλαβρύτων μπορούν να συνεχίσουν τη διαδρομή τους μέχρι την κουζίνα μας. Και η επόμενη όμορφη στιγμή να έρθει γύρω από το τραπέζι. (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΠΕΡΧΟΣ ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ)

Οι γεύσεις που θέλουμε να πάρουμε μαζί μας

Η βαρελίσια φέτα έχει ξεχωριστή θέση στη γευστική ταυτότητα της περιοχής. Ο Αγροτικός Γαλακτοκομικός Συνεταιρισμός Καλαβρύτων περιγράφει τη Φέτα ΠΟΠ του ως προϊόν από αιγοπρόβειο γάλα της ευρύτερης περιοχής, που ωριμάζει και διατηρείται σε βαρέλια οξιάς με άλμη. Καλαβρυτινός Συνεταιρισμός

Δοκίμασέ τη πρώτα μόνη της. Δώσε λίγο χρόνο στην υφή και στη γεύση, πριν τη συνδυάσεις με όλα τα υπόλοιπα. Πίσω από ένα κομμάτι τυρί υπάρχουν παραγωγοί, καθημερινή φροντίδα και μια διαδικασία που δεν αρχίζει τη στιγμή της αγοράς.

Στην τοπική γαστρονομία συναντάμε επίσης χειροποίητα ζυμαρικά, μέλι, καρύδια, όσπρια, λουκάνικα, γλυκά του κουταλιού και ροδοζάχαρη. Η ποικιλία δίνει αρκετούς λόγους να αναζητήσεις την προέλευση και τον παραγωγό, αντί να αρκεστείς σε μια γενική ένδειξη «παραδοσιακό».  

Το ωραίο αναμνηστικό μπορεί να είναι πολύ απλό. Κάτι που θα ανοίξεις στο σπίτι και θα σε κάνει να διηγηθείς πού το βρήκες. Έτσι η εκδρομή συνεχίζεται και μετά την επιστροφή.

Κέρτεζη: η ώρα που δεν χρειάζεται να προλάβουμε τίποτα

Σε διαφορετική έξοδο από την πόλη, η Κέρτεζη μάς φέρνει σε ένα χωριό με νερά και δασωμένο περιβάλλον. Συνδέεται και με τον αγωνιστή του 1821 Αναγνώστη Στριφτόμπολα, που σκοτώθηκε στο Λεβίδι.

Δεν χρειάζεται κάθε ώρα να περιλαμβάνει μια μεγάλη αποκάλυψη. Ύστερα από τόσες διαδρομές, είναι ευχάριστο να σταματήσεις χωρίς να κοιτάξεις αμέσως πού θα πας μετά.

Και όσο χαμηλώνει ο ρυθμός, τόσο περισσότερα προσέχεις.

Παναγία Πλατανιώτισσα: το καταφύγιο μέσα στον κορμό

Σε άλλη κατεύθυνση, στον δρόμο προς το Αίγιο μέσω Πτέρης, βρίσκεται η Παναγία Πλατανιώτισσα. Το μικρό εκκλησάκι έχει διαμορφωθεί στην κοιλότητα ενός τεράστιου πλατάνου, που προέκυψε από την ένωση τριών κορμών.

Πλησιάζεις περιμένοντας να δεις ένα εντυπωσιακό δέντρο και βρίσκεσαι μπροστά σε έναν χώρο λατρείας.

Μετά το Μέγα Σπήλαιο, η διαφορά της κλίμακας είναι συγκινητική. Εκεί σε κράτησε το ύψος και ο βράχος. Εδώ ένα μικρό άνοιγμα, ένας προστατευμένος χώρος, η συνύπαρξη του ζωντανού δέντρου με την ανθρώπινη ανάγκη για προσευχή.

Η επίσκεψη θέλει ηρεμία και φροντίδα. Η ιδιαιτερότητα του χώρου είναι λόγος να τον πλησιάσεις προσεκτικά, όχι να τον μετατρέψεις σε φωτογραφικό παιχνίδι.

WHITE Καλάβρυτα: μια στάση για το δώρο της γυναίκας μου

Μετά τις εξορμήσεις και τις στάσεις του οδοιπορικού, είπαμε να κάνουμε κάτι λίγο πιο προσωπικό: να ψωνίσουμε ένα δώρο για τη γυναίκα μου. Έτσι, η βόλτα στην αγορά μάς έφερε στη WHITE της Χρυσάνθης Παπαγεωργίου, στη Συγγρού 4. Η επόμενη αναζήτηση στα Καλάβρυτα είχε διαφορετικό ενδιαφέρον και, για μένα, έναν πολύ συγκεκριμένο παραλήπτη.

Με την κάμερα ξέρω συνήθως τι ψάχνω. Με ένα δώρο για τη γυναίκα μου, όμως, χρειάζεται λίγη περισσότερη σκέψη! Ήθελα κάτι που να ταιριάζει στο δικό της ύφος, να μπορεί να το χαρεί στην καθημερινότητά της και να της μεταφέρει εκείνο το απλό, όμορφο μήνυμα: ήμουν μακριά, αλλά σε σκεφτόμουν.

Ανάμεσα στα ρούχα και στα αξεσουάρ, το ενδιαφέρον μου πήγε στις τσάντες. Ξεχώρισα μία με πράσινες δερμάτινες λεπτομέρειες, υφαντό σχέδιο και μεταλλικά στοιχεία. Την κράτησα, κοίταξα την υφή και το κούμπωμά της και προσπάθησα να τη φανταστώ στα χέρια της γυναίκας μου. Εκεί βρίσκεται, τελικά, το ωραίο ψάξιμο ενός δώρου: να σκέφτεσαι τον άνθρωπο που θα το χαρεί.

Η στάση στη WHITE έδωσε μια πιο προσωπική στιγμή στη διαδρομή μας. Μέσα στην αγορά των Καλαβρύτων, ανάμεσα σε βιτρίνες, χρώματα και μικρές επιλογές, βρήκαμε χρόνο για κάτι που συχνά χάνεται στο τρέξιμο ενός γυρίσματος. Για λίγη ώρα άφησα στην άκρη το επόμενο πλάνο. Είχα να διαλέξω ένα δώρο για τη γυναίκα μου. (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ WHITE ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΙΩΝ ΡΟΥΧΩΝ)

Λίμνη Τσιβλού: η γαλήνη που γεννήθηκε από μια μεγάλη αλλαγή

Για τη λίμνη Τσιβλού κρατάμε ξεχωριστό χρόνο, στην ανατολική εξόρμηση της ευρύτερης περιοχής. Η πρώτη εικόνα είναι η ήρεμη επιφάνεια και οι αντανακλάσεις του τοπίου. Η ιστορία της, όμως, ξεκινά από μια μεγάλη κατολίσθηση το 1913, όταν τα υλικά έφραξαν την κοίτη του ποταμού και δημιουργήθηκε η λίμνη. Φορέας Διαχείρισης Χελμού – Βουραϊκού

Στέκεσαι στην όχθη και προσπαθείς να συνδέσεις αυτό που βλέπεις με αυτό που συνέβη.

Η γνώση δεν αφαιρεί την ομορφιά. Σε κάνει να την κοιτάξεις προσεκτικότερα. Το τοπίο που σήμερα μοιάζει σταθερό είναι αποτέλεσμα αλλαγών, κάποιες αργές και άλλες απότομες.

Μένουμε λίγο περισσότερο. Εδώ δεν υπάρχει λόγος να επιταχύνουμε.

Ύδατα της Στυγός: ο μύθος ανεβαίνει ψηλότερα

Στον Χελμό, τα Ύδατα της Στυγός συνδέονται με τον μυθολογικό κόσμο του Κάτω Κόσμου και την παράδοση της Θέτιδας που βύθισε τον Αχιλλέα στα νερά, αφήνοντας ευάλωτο το σημείο από το οποίο τον κρατούσε. UNESCO

Είναι από τις ιστορίες που δίνουν στο πραγματικό τοπίο μια επιπλέον διάσταση. Βλέπεις το βουνό και καταλαβαίνεις πώς ένας τόπος μπορούσε να γεννήσει αφηγήσεις για δυνάμεις μεγαλύτερες από τον άνθρωπο.

Η προσέγγιση χρειάζεται ιδιαίτερο σχεδιασμό, κατάλληλες συνθήκες και έμπειρη καθοδήγηση. Δεν είναι συνέχεια μιας χαλαρής βόλτας ούτε διαδρομή που αποφασίζεται επειδή περίσσεψε λίγος χρόνος.

Κρατάμε και αυτή την πλευρά του Χελμού μέσα στο ταξίδι, χωρίς να προσποιούμαστε ότι ένα βουνό γνωρίζεται ολόκληρο με μία επίσκεψη.

Αρίσταρχος: η τελευταία έκπληξη έρχεται από πολύ μακριά

Στη Νεραϊδόραχη του Χελμού, σε υψόμετρο περίπου 2.340 μέτρων, βρίσκεται το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με κάτοπτρο διαμέτρου 2,3 μέτρων. Ο ιδιαίτερα σκοτεινός ουρανός της περιοχής αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την αστρονομική παρατήρηση. Αστεροσκοπείο Χελμού

Ύστερα από τις λίμνες κάτω από τη γη, το βλέμμα στρέφεται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις πιο απρόσμενες αληθινές ιστορίες του αφιερώματος. Στις 7 Ιουλίου 2025, οι υποδομές του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στον Χελμό και στο Κρυονέρι συμμετείχαν σε επιτυχημένη οπτική ζεύξη με το διαστημόπλοιο Psyche της NASA, σε απόσταση περίπου 265 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη, στο πλαίσιο συνεργασίας με την ESA και τη NASA. Αστεροσκοπείο Χελμού

Από αυτό το βουνό.

Από την ίδια περιοχή όπου λίγο νωρίτερα μιλούσαμε για τον Οδοντωτό, την αρχαιότητα, τα μοναστήρια και τις υπόγειες λίμνες.

Η εγκατάσταση είναι ερευνητική και η επίσκεψή της χρειάζεται προηγούμενη επίσημη συνεννόηση. Η σκέψη, όμως, μένει μαζί σου όπου κι αν σταθείς με ασφάλεια για να κοιτάξεις τον ουρανό.

Κάπου εκεί έξω ταξίδεψε ένα σήμα. Και σε αυτό το ελληνικό βουνό υπήρχαν άνθρωποι, γνώση και εξοπλισμός έτοιμα να το συναντήσουν.

Στην επιστροφή, μας λείπει ακόμη ένας ήχος

Το ταξίδι άρχισε με ένα τρένο που δεν μπορούσαμε να πάρουμε. Συνεχίστηκε με περπάτημα, ανηφόρες, επιστροφές στην πόλη και δρόμους που μας πήγαν σε διαφορετικές πλευρές της περιοχής.

Δεν αισθανθήκαμε παντού το ίδιο.

Στον Βουραϊκό θέλαμε να συνεχίσουμε λίγο ακόμη. Στο μουσείο χρειαστήκαμε χρόνο. Στο σπήλαιο προσπαθήσαμε να καταλάβουμε όσα βλέπαμε. Στο Πλανητέρο καθίσαμε. Στα χωριά αφήσαμε τη βιασύνη. Και στον Χελμό σηκώσαμε το βλέμμα πιο ψηλά απ’ όσο είχαμε σχεδιάσει.

Αυτό έκανε το ταξίδι γεμάτο. Οι αλλαγές του, οι διαφορετικές του διαθέσεις, η αίσθηση ότι πίσω από την επόμενη στάση υπήρχε κάτι που δεν γνωρίζαμε.

Μας έμεινε, όμως, μια εκκρεμότητα.

Να επιστρέψουμε και να ακούσουμε τον Οδοντωτό να έρχεται.

Να υπάρχει ξανά αυτή η δυνατότητα για τον επισκέπτη που θα γνωρίσει πρώτη φορά τα Καλάβρυτα. Για την οικογένεια που θα δημιουργήσει τη δική της ανάμνηση. Για τους ανθρώπους της περιοχής που περιμένουν να συνδεθεί πάλι αυτή η εμπειρία με την καθημερινή τους δουλειά.

Καλάβρυτα. Τα περπατήσαμε, τα γνωρίσαμε από διαφορετικές πλευρές και φύγαμε έχοντας λόγους να γυρίσουμε.

Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ.

Πριν ξεκινήσεις τη δική σου διαδρομή

Οι στάσεις του αφιερώματος αντιστοιχούν σε διαφορετικές εξορμήσεις και δεν αποτελούν πρόγραμμα μίας ημέρας. Για μια ουσιαστική γνωριμία, κράτησε αρκετό χρόνο στην πόλη και διάλεξε χωριστά τη νότια διαδρομή, τον Χελμό και τις πιο απομακρυσμένες επισκέψεις.

Η αναστολή του Οδοντωτού δεν σημαίνει ότι η γραμμή, οι σήραγγες ή οι γέφυρες είναι αυτομάτως ασφαλείς για πεζοπορία. Η πεζή περιήγηση χρειάζεται προηγούμενη ενημέρωση από τους αρμόδιους για πρόσβαση και περιορισμούς. Αντίστοιχα, οι μηχανοκίνητες εξορμήσεις απαιτούν κατάλληλο εξοπλισμό και επιβεβαίωση των επιτρεπόμενων διαδρομών.

Ενημέρωση Οδοντωτού, 28 Σεπτεμβρίου 2026: Η επίσημη σελίδα της Hellenic Train εξακολουθεί να αναφέρει αναστολή των δρομολογίων μέχρι νεότερης ανακοίνωσης.

Καλάβρυτα Αφιέρωμα : Οι άνθρωποι πίσω από το ταξίδι

• Παρουσίαση: Μιχάλης Κοντιζάς.
• Ρεπορτάζ: Μιχάλης Κοντιζάς -Αλέξανδρος Μπαλογιάννης.
• Κείμενα και Social Media: Ομάδα Magic Lamp.
• Επιμέλεια: Σταυρούλα Αθανασάκου.
• Εικονοληψία: Μπάμπης Λύκος.
• Διαχείριση καταχωρήσεων: Απόστολης Κοντιζάς.
• Μοντάζ – Γραφιστικά: Τριανταφύλλου Βαγγέλης
• Επικοινωνία: Γερονικολός – Αντωνιάδης – Λαμπριανίδης
• Προγραμματιστής : Βασίλης Πέτας
• Παραγωγή: Magic Lamp Advertising 360°.