Καβάλα Αφιέρωμα: 3 ημέρες, η γέφυρα χωρίς ποτάμι και τα κρυμμένα μυστικά της
Καβάλα Αφιέρωμα: Με τον Μιχάλη Κοντιζά και το «Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ», ανακαλύπτουμε μια πόλη που κρύβει ιστορίες πάνω στις αψίδες της, κάτω από τα καλντερίμια της και μέσα στις γεύσεις της. Από τις επιβλητικές Καμάρες και τα στενά της Παναγίας, το Ιμαρέτ και το φρούριο, μέχρι το αρχαίο θέατρο των Φιλίππων και το βαπτιστήριο της Αγίας Λυδίας. Ακολουθούμε το νερό στο καταπράσινο μονοπάτι της Παλιάς Καβάλας, δοκιμάζουμε τις γεύσεις των ανθρώπων της και φτάνουμε στη χρυσή αμμουδιά των Αμμόλοφων. Τρεις ημέρες με αξιοθέατα της Καβάλας, αναπάντεχες ανακαλύψεις και συναντήσεις που δίνουν στον τόπο πρόσωπο.
Καβάλα αξιοθέατα και τοπικές γεύσεις σε 3 ημέρες
- 1η ημέρα: Καμάρες, Αρχαιολογικό Μουσείο, καπνική ιστορία, Παναγία, Ιμαρέτ, φρούριο και Παλιά Μουσική.
- 2η ημέρα: Φίλιπποι, Αγία Λυδία, Κρηνίδες και το περιβαλλοντικό μονοπάτι της Παλιάς Καβάλας.
- 3η ημέρα: Νέα Καρβάλη, γευστική στάση στον Άγιο Νικόλαο, Αμμόλοφοι και επιστροφή στις Καμάρες.
Σχεδιάζουμε την επόμενη αποστολή του «Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ» με οδηγό το νερό, τη μνήμη και τους ανθρώπους της Καβάλας. Οι στάσεις προσαρμόζονται στα ωράρια των χώρων και στον χρόνο που θέλουμε να αφιερώσουμε σε κάθε συνάντηση.
Στην πρώτη λήψη θα μας λείπει ένα ποτάμι. Θα σταθούμε κάτω από τις Καμάρες, η κάμερα θα σηκωθεί προς τις αψίδες κι εγώ θα κοιτάξω χαμηλά, εκεί όπου θα περίμενε κανείς να περνά νερό. Ο δρόμος θα συνεχίζει κανονικά τη ζωή του. Τα αυτοκίνητα, οι περαστικοί, οι καθημερινές κινήσεις της πόλης. Και πάνω τους αυτή η τεράστια κατασκευή, σαν να κρατά μια απάντηση την οποία δεν έχουμε ακόμη ρωτήσει σωστά.
Από εκεί θέλω να ξεκινήσει η επόμενη αποστολή του «Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ». Έχουμε τρεις ημέρες στην Καβάλα και μια συμφωνία με την ομάδα: στο τέλος θα επιστρέψουμε στο ίδιο σημείο. Θα ξαναστήσουμε περίπου το ίδιο πλάνο, έχοντας βρει τι υπήρχε πίσω από την ανάγκη να χτιστεί ένας τόσο ψηλός δρόμος για το νερό.
Η αναζήτηση θα μας τραβήξει πρώτα στα χέρια που ζυμώνουν, στα αρχαία θραύσματα, στις καπναποθήκες και στις ανηφόρες. Ύστερα θα μας αναγκάσει να κοιτάξουμε κάτω από τα πόδια μας. Εκεί μας περιμένει η πρώτη μεγάλη ανατροπή. Το πιο απρόσμενο εύρημα της παλιάς πόλης δεν βρίσκεται στον ορίζοντα που όλοι φωτογραφίζουν.
Κρατώ αυτή τη λεπτομέρεια για αργότερα. Προς το παρόν, έχουμε μια ερώτηση, γεμάτες τσάντες εξοπλισμού και ανθρώπους που με γνωρίζουν αρκετά ώστε να μη με πιστεύουν όταν λέω «θα περπατήσουμε λίγο». Θα χρειαστώ καλύτερο επιχείρημα. Ευτυχώς, η πρώτη μας στάση έχει ψωμί.
Πρώτη ημέρα. Η Καβάλα μάς ανεβάζει ψηλά και αποκαλύπτεται από κάτω
Οι Καμάρες είναι υδραγωγείο. Το νερό περνούσε ψηλά, μέσα στον αγωγό, με προορισμό την πόλη. Η σημερινή τους μορφή συνδέεται με την οικοδομική δραστηριότητα του Ιμπραήμ πασά, περίπου μεταξύ 1520 και 1530. Το έργο απλώνεται σε μήκος περίπου 270 μέτρων και φτάνει σε μέγιστο ύψος περίπου 25 μέτρων. Η τροφοδοσία του ερχόταν από βόρεια, προς την περιοχή της Παλιάς Καβάλας και την πηγή που είναι γνωστή ως Μάνα του Νερού.
Μόλις ακούσεις την εξήγηση, η κατασκευή αλλάζει μέσα στα μάτια σου. Κοιτάζεις τις αψίδες και σκέφτεσαι τη διαδρομή που συνεχίζεται πέρα από αυτές. Κάπου μακριά μια πηγή, εδώ ένας αγωγός, πιο πέρα σπίτια που περιμένουν. Το εντυπωσιακό μνημείο αποκτά μια πολύ συγκεκριμένη δουλειά: να φέρνει στους ανθρώπους κάτι απαραίτητο για την καθημερινή τους ζωή.
Θα ξεκινήσουμε από αυτή την απλή ανάγκη και θα κατεβούμε στην πόλη που ξυπνά. Το πρωινό θα το αφιερώσουμε στην αγορά και σε δύο σύντομες, στοχευμένες μουσειακές στάσεις. Ύστερα θα ανεβούμε στην Παναγία, με μία συνεχόμενη βόλτα ως το φρούριο και την Παλιά Μουσική. Η ημέρα έχει γεμάτο δρόμο, αλλά οι πρώτες προμήθειες θα κάνουν την ομάδα αισθητά πιο αισιόδοξη.
Ψωμί και πρωινό στην Καβάλα με τον Στέλιο και τους Φούρνους Φελλαχίδη
Καβάλα Αφιέρωμα: Στους Φούρνους Φελλαχίδη, γνωστούς στην Καβάλα ως «Ο Στέλιος», θα συναντήσουμε τον Κώστα Φελλαχίδη και μια οικογενειακή διαδρομή που ξεκινά στα μέσα της δεκαετίας του 1920. Σύμφωνα με την ιστορία που παρουσιάζει η επιχείρηση, το 2002 οι δύο αδελφοί δημιούργησαν τη μονάδα παραγωγής στην Αμισιανά, με την καθοδήγηση του πατέρα τους. Η συνέχεια από γενιά σε γενιά δίνει στη στάση μας κάτι περισσότερο από μια πρωινή αγορά: μια αφορμή να γνωρίσουμε πώς μια παλιά τέχνη βρίσκει θέση στη σημερινή πόλη.
Ψωμί, χειροποίητες πίτες και γλυκά για κάθε στιγμή της ημέρας. Η γκάμα περιλαμβάνει ψωμί, παξιμάδια, κριτσίνια, αρτοσκευάσματα, πρωινό και καφέ, καθώς και τσουρέκια, κουλουράκια, σιροπιαστά, κεράσματα και τούρτες. Εμείς θα σταθούμε στο ψωμί ολικής με προζύμι, στο πολύσπορο και στα κριτσίνια. Για τον επισκέπτη που αναζητά φούρνο στην Καβάλα, αυτή η ποικιλία εξυπηρετεί τόσο μια σύντομη στάση πριν από τη βόλτα όσο και τις προμήθειες που θα πάρει μαζί του.
Το κατάστημα στην Ίωνος Δραγούμη και Καράνου είναι μια πρακτική επιλογή για το ξεκίνημα στην αγορά της πόλης. Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2510 224695.
Η αποστολή του πρωινού ακούγεται εύκολη: κάτι για τώρα, κάτι για την ανηφόρα. Το δύσκολο θα είναι να συμφωνήσουμε ποια ποσότητα ανήκει σε κάθε κατηγορία. Ένα κομμάτι ψωμί σπάει με το χέρι, η κόρα ακούγεται πριν από την πρώτη μπουκιά και η συζήτηση για το πρόγραμμα αποκτά ξαφνικά λιγότερη ένταση. Ορισμένες αποφάσεις παίρνονται καλύτερα αφού φας.
Στον Κώστα θέλω να θέσουμε μια ερώτηση που θα μας ακολουθήσει ως το επόμενο απόγευμα: πώς καταλαβαίνει ένας άνθρωπος της δουλειάς ότι το ψωμί έχει πάρει τον χρόνο που χρειάζεται; Με ενδιαφέρει εκείνη η γνώση που περνά από την επανάληψη στα χέρια. Η στιγμή που δεν κοιτάζεις μόνο το ρολόι, επειδή έχεις μάθει να προσέχεις το ίδιο το υλικό.
Για εμάς η σακούλα θα είναι προμήθεια εκδρομής. Για έναν άνθρωπο που μπαίνει στον φούρνο πριν από τη δουλειά, είναι ένα συνηθισμένο πρωινό. Μου αρέσει αυτή η συνάντηση. Η δική μας περιπέτεια θα αρχίσει στο ίδιο σημείο όπου η Καβάλα οργανώνει την ημέρα της.
Θα αναθέσουμε σε κάποιον τη φύλαξη των προμηθειών, με την επισημότητα που αρμόζει σε μια τόσο σοβαρή ευθύνη. Κρατώ μια μικρή επιφύλαξη για την αποτελεσματικότητα της απόφασης. Όταν η φύλαξη συνοδεύεται από το δικαίωμα της δοκιμής, οι απώλειες εξηγούνται εύκολα. Το ψωμί, πάντως, θα αποκτήσει αργότερα ρόλο που τώρα δεν φαίνεται. Μας περιμένει ένας νερόμυλος.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ο ΣΤΕΛΙΟΣ, ΦΟΥΡΝΟΙ ΦΕΛΛΑΧΙΔΗ
Η Παρθένος της Νεάπολης και το μικρό αντικείμενο που μεγαλώνει μπροστά μας
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας θα πάμε με μία συγκεκριμένη απορία: πόσα μπορεί να σου πει ένα μικρό αντικείμενο για ένα κτίριο που χάθηκε; Η στάση θα μας φέρει στο ιερό της θεάς Παρθένου, προστάτιδας της αρχαίας Νεάπολης. Ο ιωνικός ναός των αρχών του 5ου αιώνα π.Χ. είχε κατασκευαστεί από λευκό θασιακό μάρμαρο.
Δύο κιονόκρανα έχουν τοποθετηθεί στο πραγματικό τους ύψος. Χαμηλότερα, ένας μικρογραφικός μαρμάρινος ναΐσκος πιθανόν αποδίδει μορφή παλαιότερου ναού. Θα χρειαστούν δύο διαφορετικές κινήσεις του βλέμματος: πρώτα να πλησιάσουμε τη μικρογραφία και ύστερα να κοιτάξουμε ψηλά. Ανάμεσά τους, η κλίμακα θα αλλάξει απότομα.
Θέλω να κρατήσουμε αυτή τη μεταβολή στην κάμερα. Ένα μικρό εύρημα, μια λεπτομέρεια, κι έπειτα το ύψος που σε βοηθά να φανταστείς την κατασκευή. Η αρχαιολογική έρευνα ξεκινά από όσα σώθηκαν και μας επιτρέπει να πλησιάσουμε όσα λείπουν. Στεκόμαστε στην ίδια πόλη, αλλά κάτω από το σημερινό της όνομα εμφανίζεται η Νεάπολη.
Θα βγούμε έχοντας μάθει κάτι χρήσιμο για τη συνέχεια: η πιο δυνατή ανακάλυψη δεν είναι υποχρεωτικά και η μεγαλύτερη σε μέγεθος. Το σημειώνω γιατί αργότερα, ψηλά στην Παναγία, θα κινδυνεύσω να ξεχάσω το μάθημα. Η θέα έχει έναν εξαιρετικά αποτελεσματικό τρόπο να σου παίρνει όλη την προσοχή.
Η πόλη του καπνού: πίσω από την πρόσοψη υπήρχαν χέρια
Στην κάτω πόλη, οι καπναποθήκες θα μας σταματήσουν πριν από τις επόμενες ανηφόρες. Η Καβάλα υπήρξε μεγάλο βαλκανικό κέντρο καπνεμπορίου από τον 19ο αιώνα ως περίπου τα μέσα του 20ού. Το μέγεθος των κτιρίων κάνει την οικονομική αυτή ιστορία ορατή. Χρειάζεται όμως να πλησιάσουμε περισσότερο για να βρούμε τους ανθρώπους της.
Στο Μουσείο Καπνού θα κρατήσουμε μια εστιασμένη στάση στα εργαλεία, στις μηχανές, στις φωτογραφίες και στο αρχειακό υλικό. Θέλω ο φακός να περάσει από τη μεγάλη πρόσοψη στη δουλειά που γινόταν μέσα της. Στις εργάτριες και στους εργάτες, στον χρόνο και στη σωματική προσπάθεια που χρειάζονταν για να συνεχίζεται η παραγωγή.
Μπροστά σε μια φωτογραφία της εργασίας, το βλέμμα αναζητά αυθόρμητα πρόσωπα. Μετά περνά στα χέρια, στη στάση του σώματος, στον χώρο γύρω τους. Αυτή τη διαδρομή θέλω να ακολουθήσουμε. Να δώσουμε λίγο χρόνο εκεί όπου η εντυπωσιακή αρχιτεκτονική θα μπορούσε εύκολα να μας έχει κρατήσει μόνο στην εξωτερική της όψη.
Βγαίνοντας στην αγορά, οι ήχοι θα αλλάξουν. Βήματα, πόρτες, μια παραγγελία, κάποιος που συνεχίζει τη δουλειά του. Η σύνδεση με το παρόν θα έρθει μέσα από αυτή την κίνηση. Θα αφήσουμε για λίγο τις μεγάλες αποθήκες και θα πάμε σε ένα σημερινό κατάστημα, εκεί όπου μια οικογένεια αποφασίζει τι θα βάλει στο τραπέζι της.
Κρεοπωλείο στην Καβάλα, Ο Θωμάς και η φροντίδα του καθημερινού τραπεζιού
Στην Κουντουριώτου 20 στην Καβάλα βρίσκεται το Κρεοπωλείο Ο Θωμάς, που θα γνωρίσουμε μαζί με τον Θωμά Βασιλειάδη. Η στάση του ανήκει σε αυτό το κομμάτι της ημέρας, ανάμεσα στην ιστορία της εργασίας και στη ζωντανή αγορά. Έχουμε ήδη σκεφτεί τα χέρια που δούλεψαν την Καβάλα. Τώρα θα πλησιάσουμε μια δουλειά που εξυπηρετεί τη σημερινή της καθημερινότητα.
Η επιλογή του κρέατος αρχίζει από το φαγητό που θέλουμε να ετοιμάσουμε. Άλλες ανάγκες έχει ένα μαγειρευτό που θα μείνει στην κατσαρόλα και άλλες μια γρήγορη παρασκευή στη σχάρα. Η κοπή, η ποσότητα και ο τρόπος μαγειρέματος είναι οι χρήσιμες ερωτήσεις που αξίζει να φέρουμε στον πάγκο ενός κρεοπωλείου. Αυτή θα είναι και η αφετηρία της δικής μας κουβέντας με τον Θωμά: να γίνει η επιλογή πιο κατανοητή για τον άνθρωπο που μαγειρεύει στο σπίτι.
Για διαθεσιμότητα, προετοιμασία παραγγελίας και συνεννόηση πριν από την επίσκεψη, η επικοινωνία γίνεται στο 2510 220111. Η προσωπική συζήτηση για το τραπέζι που ετοιμάζουμε είναι ο πιο άμεσος τρόπος να εξηγήσουμε τι χρειαζόμαστε.
Στον Θωμά θέλω να κάνουμε ερωτήσεις που να μας είναι χρήσιμες και όταν επιστρέψουμε σπίτι. Τι προσέχει κανείς στην επιλογή μιας κοπής για κατσαρόλα και τι όταν προορίζεται για τον φούρνο; Πώς αλλάζει η ποσότητα ανάλογα με το τραπέζι που ετοιμάζουμε; Πόσο επηρεάζει το αποτέλεσμα η επιλογή που κάνουμε πριν ακόμη αρχίσουμε να μαγειρεύουμε;
Ξέρω περίπου πού μπορεί να μας οδηγήσει αυτή η κουβέντα. Κάποιος από την ομάδα θα θυμηθεί ένα οικογενειακό φαγητό, άλλος θα προσθέσει τη δική του εκδοχή και σε λίγο η συζήτηση θα περιλαμβάνει λεπτομέρειες που συνήθως εμφανίζονται όταν πλησιάζει η ώρα του γεύματος. Η δουλειά μου θα είναι να κρατήσω την ερώτηση καθαρή. Θα προσπαθήσω, παρότι με ενδιαφέρει και το συνοδευτικό.
Η γνωριμία με έναν επαγγελματία έχει αξία όταν φεύγεις έχοντας καταλάβει κάτι. Μια μικρή επιλογή που έκανες μηχανικά, έναν λόγο να ρωτήσεις περισσότερο, μια λεπτομέρεια που θα θυμηθείς την επόμενη φορά. Αυτή τη θέση θέλω να έχει ο Θωμάς στην αποστολή μας: να μας φέρει κοντά στη φροντίδα που αρχίζει πριν καθίσει κανείς στο τραπέζι.
Θα συνεχίσουμε έχοντας στο μυαλό μας την προετοιμασία ενός γεύματος. Σε λίγες ώρες ένα μεγάλο κτίριο της παλιάς πόλης θα μας θυμίσει ότι η προσφορά φαγητού υπήρξε και ιστορική αποστολή. Η σύνδεση θα μας περιμένει στην ανηφόρα.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟ Ο ΘΩΜΑΣ
Παναγία και Ιμαρέτ: η ανηφόρα, η θέα και μια παλιά κουζίνα
Μετά από ένα διάλειμμα θα περάσουμε στην Παναγία. Η παλιά πόλη απλώνεται στη χερσόνησο, με την οδό Πουλίδου, το Ιμαρέτ, την περιοχή του σπιτιού του Μοχάμετ Άλι, τον φάρο και το φρούριο να δίνουν σημεία προσανατολισμού. Εδώ όμως η απόσταση δεν μετριέται μόνο στο μήκος. Τη μετράς και στην κλίση, στις μικρές σκάλες, στις στάσεις που παρουσιάζεις ως ενδιαφέρον για την αρχιτεκτονική.
Θα ξεκινήσω με τον βηματισμό ανθρώπου που πιστεύει ότι έχει υπολογίσει την ανηφόρα. Λίγο αργότερα θα παρατηρώ με ασυνήθιστη προσήλωση κάθε πόρτα. Η ομάδα γνωρίζει αυτή τη μέθοδο ξεκούρασης και πιθανότατα θα μου ζητήσει να εξηγήσω τι ακριβώς βρήκα τόσο ενδιαφέρον στην τρίτη συνεχόμενη στάση. Θα έχω έτοιμη απάντηση. Ελπίζω.
Στα στενά, πάντως, οι αφορμές θα είναι πραγματικές. Μια στροφή που αφήνει ξαφνικά να φανεί η θάλασσα, μια σκάλα που αλλάζει την πορεία, τα σπίτια που στέκονται σε διαφορετικά ύψη. Θα χρειαστεί να μαζέψουμε λίγο τον εξοπλισμό, να αφήσουμε κάποιον να περάσει, να κινηθούμε στον ρυθμό μιας γειτονιάς που συνεχίζει την ημέρα της.
Στο Ιμαρέτ θα σταθούμε στην εξωτερική του όψη και στην ιστορία πίσω από τους θόλους. Ιδρύθηκε από τον Μοχάμετ Άλι, που γεννήθηκε στην Καβάλα, στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Στο συγκρότημα συνυπήρχαν εκπαίδευση, λατρεία και παροχή φαγητού σε απόρους. Από τα τέλη του 1922 οι χώροι του φιλοξένησαν και πρόσφυγες. Σήμερα λειτουργεί ως ξενοδοχείο.
Θα κρατήσω κυρίως την παλιά κουζίνα μέσα στη σκέψη μου. Το πρωί μιλούσαμε για το δικό μας φαγητό. Εδώ θα σκεφτούμε κάποιον που περίμενε να φάει. Η αρχιτεκτονική θα έχει αποκτήσει μια ανθρώπινη χρήση που αλλάζει την προσοχή μας: ένας χώρος όπου μπορούσε να βρεθεί τροφή, μάθηση ή ένα πρώτο καταφύγιο.
Πιο ψηλά, η θάλασσα θα ανοίξει πάλι ανάμεσα στις στέγες. Θα σηκώσουμε τον φακό και για λίγο θα ξεχάσουμε την κούραση. Έχω την υποψία ότι τότε θα ζητήσω να μείνουμε περισσότερο. Οι άνθρωποι που πριν με περίμεναν στην ανηφόρα θα έχουν κάθε δικαίωμα να με κοιτάξουν με εκείνο το γνώριμο, σιωπηλό χαμόγελο.
Στο φρούριο θα ψάχνουμε τον ορίζοντα και θα συναντήσουμε μια δεξαμενή
Το φρούριο, όπως σώζεται κυρίως σήμερα, συνδέεται με τις αρχές του 15ου αιώνα και ενσωματώνει στοιχεία της προγενέστερης βυζαντινής ακρόπολης της Χριστούπολης, που καταστράφηκε το 1391. Ο κυκλικός πύργος και η δεξαμενή του φρουρίου ανήκουν στα σημεία που βοηθούν να καταλάβουμε τη λειτουργία του.
Η πρώτη μας κίνηση θα είναι αναπόφευκτα προς τη θέα. Η πόλη θα απλωθεί χαμηλά και θα προσπαθήσουμε να αναγνωρίσουμε τη διαδρομή που κάναμε. Από εδώ οι ανηφόρες αποκτούν μια ύποπτη αθωότητα. Τις κοιτάζεις σαν γραμμές μέσα σε ένα όμορφο σύνολο και ξεχνάς πόσο συγκεκριμένες ήταν πριν από λίγο στις γάμπες σου.
Ύστερα θα επιστρέψουμε στη δεξαμενή. Κάτω, στις Καμάρες, το νερό έπρεπε να μεταφερθεί. Εδώ έπρεπε να φυλαχτεί. Η ίδια ανάγκη εμφανίζεται με άλλο τρόπο. Από μια οχυρωμένη θέση η θέα μπορούσε να σημαίνει παρατήρηση κινδύνου, ενώ το αποθηκευμένο νερό μπορούσε να καθορίσει την αντοχή όσων βρίσκονταν μέσα.
Θα έχουμε ανέβει για να κοιτάξουμε μακριά και θα μας έχει σταματήσει κάτι πολύ πιο κοντινό. Θέλω να κρατήσουμε αυτή την ανατροπή πριν αρχίσουμε να κατεβαίνουμε. Η επόμενη στάση θα μετακινήσει το βλέμμα ακόμη χαμηλότερα. Θα χρειαστεί απλώς να σταθούμε μπροστά σε ένα γυάλινο δάπεδο.
Παλιά Μουσική: κάτω από το γυαλί θα βρούμε την εκκλησία
Το όνομα της Παλιάς Μουσικής σε προετοιμάζει για όργανα, δοκιμές, κάποιον ήχο που έμεινε μέσα σε ένα κτίριο. Συνδέεται πράγματι με τη Φιλαρμονική που στεγάστηκε εδώ τη δεκαετία του 1930. Το ίδιο το κτίσμα όμως είναι το τέμενος του Χαλίλ Μπέη, περίπου του 1530. Και κάτω από το γυάλινο δάπεδο διακρίνονται τα ανασκαμμένα κατάλοιπα του παλαιοχριστιανικού ναού της Αγίας Παρασκευής.
Εκεί θέλω να κρατήσουμε την πρώτη πραγματική παύση της ημέρας. Θα έχουμε περάσει ώρες κοιτάζοντας ψηλά, προς αψίδες, στέγες, θόλους και τείχη. Τώρα η σημαντική πληροφορία θα βρίσκεται από κάτω. Οι γραμμές των καταλοίπων θα αλλάζουν το βάθος της εικόνας. Στον ίδιο χώρο θα συναντιούνται διαφορετικές εποχές, χρήσεις και άνθρωποι.
Το μικρό εύρημα του μουσείου μάς είχε βοηθήσει να φανταστούμε ένα χαμένο κτίριο. Εδώ η σχέση θα βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας. Ένας χριστιανικός ναός, ένα μεταγενέστερο οθωμανικό τέμενος, ο χώρος που αργότερα συνδέθηκε με τη μουσική. Το όνομα της σημερινής στάσης θα μας έχει οδηγήσει πολύ βαθύτερα από όσο υποσχόταν.
Θα σκύψω λίγο για να παρατηρήσω καλύτερα και ύστερα θα αφήσω την κάμερα να μείνει στη λεπτομέρεια. Η Αγία Παρασκευή θα μου φέρει στον νου ανθρώπους που προσευχήθηκαν εδώ, ονόματα που δεν γνωρίζουμε, μια προσωπική αγωνία, μια ευγνωμοσύνη. Θα υπάρχει χώρος για τον σταυρό μας και για λίγη σιωπή.
Βγαίνοντας, θα κοιτάξουμε ξανά τις γύρω όψεις. Η ίδια γειτονιά θα κρύβει πλέον περισσότερες ερωτήσεις. Στο πρώτο μας πλάνο αναζητούσαμε ένα ποτάμι. Τώρα θα έχουμε βρει μια εκκλησία κάτω από τα πόδια μας. Η αποστολή θα έχει μόλις αποκτήσει άλλο βάθος, ενώ η παρέα θα έχει αποκτήσει έναν εξαιρετικά πειστικό λόγο για κάτι γλυκό.
Ζαχαροπλαστείο Charlotte στην Καβάλα, προφιτερόλ, πάβλοβα και γλυκές δημιουργίες
Στη Charlotte, στην Ερυθρού Σταυρού 40 έως 42 στην Καβάλα, η συνάντηση με τον Θοδωρή Καπάκουλακ θα μας φέρει κοντά σε έναν ζαχαροπλάστη που επέστρεψε στον τόπο του με γνώση και εμπειρία. Με σπουδές στη Le Monde και επαγγελματική διαδρομή στην Αθήνα, ανέλαβε το ζαχαροπλαστείο το 2020. Για εμάς αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα αρχή συζήτησης: πώς οι τεχνικές που μαθαίνεις αλλού συναντούν τις γεύσεις που αγαπά η δική σου πόλη.
Το προφιτερόλ δίνει τη σοκολατένια αφορμή, η βιτρίνα συνεχίζει την ιστορία. Στις επιλογές της Charlotte συναντάμε πάβλοβα, εκμέκ, τάρτες, μπακλαβά με καρύδι, μπισκότα και κεράσματα. Η διαφορετική υφή κάθε γλυκού είναι μέρος της απόλαυσης: η κρέμα και το σου, η μαρέγκα, το φύλλο και το σιρόπι. Έτσι, η στάση μπορεί να γίνει ένα ατομικό γλυκό μετά τη βόλτα ή ένα κουτί για την παρέα που μας περιμένει.
Όποιος αναζητά ζαχαροπλαστείο στην Καβάλα για προφιτερόλ, πάβλοβα ή σιροπιαστά μπορεί να επικοινωνήσει στο 2510 833951 για τις διαθέσιμες επιλογές της ημέρας. Εμείς θα δώσουμε χρόνο στη δοκιμή και στην κουβέντα για τη δημιουργία τους.
Θα προτείνω να μοιραστούμε τις επιλογές μας, επειδή η ομαδικότητα είναι πολύ σημαντική όταν θέλεις να δοκιμάσεις περισσότερα από ένα γλυκά. Το δύσκολο μέρος της πρότασης εμφανίζεται συνήθως στο τελευταίο κουταλάκι. Εκεί η συλλογικότητα δοκιμάζεται σε πραγματικές συνθήκες και οι δηλώσεις γενναιοδωρίας αποκτούν πολύ μικρή διάρκεια.
Στον Θοδωρή θέλω να ρωτήσουμε ποια γεύση επιστρέφει συχνότερα στις επιθυμίες των ανθρώπων της πόλης. Εκείνη που παίρνουν για μια επίσκεψη, για μια οικογενειακή χαρά ή για τον εαυτό τους στο τέλος μιας δύσκολης ημέρας. Με ενδιαφέρει πώς μια επιχείρηση γνωρίζει την πόλη μέσα από τις μικρές, επαναλαμβανόμενες επιλογές της.
Η σοκολάτα θα δώσει για λίγο προτεραιότητα στη γεύση. Ύστερα θα επιστρέψουμε στο γυάλινο δάπεδο. Θα ξαναδούμε τη λήψη, θα σταματήσουμε στην εικόνα των καταλοίπων και θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε τι μας αιφνιδίασε περισσότερο. Το τραπέζι θα επιτρέψει σε κάθε άνθρωπο της ομάδας να πει τι κράτησε από τη διαδρομή.
Έτσι θέλω να κλείσει η πρώτη ημέρα: με κουβέντα που έχει χαλαρώσει, πόδια που επιτέλους ξεκουράζονται και μια εκκρεμότητα που θα μας σηκώσει νωρίς το επόμενο πρωί. Ξέρουμε τι μετέφεραν οι Καμάρες. Αύριο θα ακολουθήσουμε το νερό σε έναν τόπο όπου μια δεξαμενή συνδέθηκε με μια παράδοση και μια συνάντηση άνοιξε ένα σπίτι.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ CHARLOTTE
Δεύτερη ημέρα. Από τους Φιλίππους στο ρέμα, το νερό θα αλλάξει τη διαδρομή
Φίλιπποι: η αρχαία πόλη θα μας τραβήξει μέσα στην ιστορία
Θα αφήσουμε την Καβάλα νωρίς και θα κινηθούμε οδικώς προς τις Κρηνίδες και τους Φιλίππους. Η βασική ιστορική στάση της ημέρας θα έχει τον πρώτο της χρόνο εδώ, πριν συνεχίσουμε στη Λυδία και στους ανθρώπους της ενδοχώρας. Ο χώρος ανοίγει, οι αποστάσεις μεγαλώνουν, η τσάντα αλλάζει ώμο και τα βήματα αρχίζουν να ακούγονται διαφορετικά ανάμεσα στα κατάλοιπα.
Η ιστορία ξεκινά με την αποικία των Θασίων, τις Κρηνίδες, το 360 π.Χ. Το 356 π.Χ. ο Φίλιππος Β΄ έδωσε στην πόλη το όνομά του. Αργότερα, η μάχη του 42 π.Χ. συνέδεσε τον τόπο με τις συγκρούσεις που ακολούθησαν τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα. Η Εγνατία, το θέατρο, η ρωμαϊκή αγορά και οι παλαιοχριστιανικές βασιλικές αποτυπώνουν διαφορετικές εποχές μιας μεγάλης διαδρομής. Το 2016 ο αρχαιολογικός χώρος εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Στο θέατρο θα σταθούμε για να παρατηρήσουμε τη σχέση των θέσεων με τον χώρο της παράστασης. Ύστερα θα κινηθούμε προς την αγορά και η σκέψη θα αλλάξει χρήση: από τη συγκέντρωση του κοινού στη συνάντηση των ανθρώπων μέσα στην πόλη. Κάθε μετάβαση θα μας ζητά να φανταστούμε διαφορετικές κινήσεις στο ίδιο έδαφος.
Εκεί θέλω να αφήσουμε την κάμερα να πλησιάσει την πέτρα. Ένα ίχνος κατασκευής μπορεί να κρατήσει περισσότερη προσοχή από μια πολύ γενική λήψη. Θα δοκιμάσουμε μια γωνία, θα μετακινηθούμε λίγο και θα ανακαλύψουμε ότι ολόκληρη η σύνθεση αλλάζει. Το «έλα λίγο πιο εδώ» είναι από τις πιο συχνές φράσεις ενός γυρίσματος. Στους Φιλίππους θα έχει άφθονη δουλειά.
Η επόμενη πληροφορία όμως θα μας σταματήσει πριν από την επόμενη λήψη. Θα ακούσουμε τη λέξη «φυλακή» και θα περιμένουμε ένα συγκεκριμένο είδος χώρου. Αυτό που σώζεται θα μας επιστρέψει απρόσμενα στην αρχική απορία του ταξιδιού.
Η λεγόμενη φυλακή του Παύλου ήταν ρωμαϊκή δεξαμενή
Στη νοτιοδυτική γωνία του αιθρίου της Βασιλικής Α σώζεται μια θολωτή ρωμαϊκή κινστέρνα. Σύμφωνα με την παράδοση, συνδέεται με τη φυλάκιση του αποστόλου Παύλου. Πάνω από τον χώρο διαμορφώθηκε αργότερα παρεκκλήσιο του 9ου ή 10ου αιώνα, από το οποίο σώζονται κατάλοιπα τοιχογραφιών.
Θα σταθούμε σε αυτή τη συνάντηση της αρχικής κατασκευής με τη μεταγενέστερη παράδοση. Η λέξη «κινστέρνα» σημαίνει δεξαμενή. Το νερό επιστρέφει στην αφήγησή μας εκεί όπου είχαμε αρχίσει να σκεφτόμαστε μόνο την κράτηση και τη δοκιμασία. Η ιστορία του χώρου θα έχει ξανά περισσότερα επίπεδα από το πρώτο του όνομα.
Στις Καμάρες το νερό ταξίδευε ψηλά. Στο φρούριο αποθηκευόταν για την αντοχή των ανθρώπων. Εδώ μια αρχαία δεξαμενή συναντά τη χριστιανική μνήμη της παρουσίας του Παύλου. Θέλω να κρατήσουμε καθαρά αυτές τις διαφορετικές διαδρομές, γιατί η ίδια η συνάντησή τους αρκεί για να μας κάνει να σταθούμε περισσότερο.
Θα συνεχίσουμε έχοντας μια νέα ερώτηση: πώς φτάνει ένας ταξιδιώτης σε έναν ξένο τόπο και πού βρίσκει το πρώτο του ανοιχτό σπίτι; Η απάντηση θα μας οδηγήσει από τις μεγάλες πέτρες σε ένα όνομα. Λυδία.
Αγία Λυδία: η συνάντηση που συνεχίστηκε ως φιλοξενία
Ο Παύλος έφτασε στην περιοχή περίπου το 49 ή 50 μ.Χ., ακολουθώντας τη διαδρομή από την Τρωάδα μέσω της Σαμοθράκης στη Νεάπολη, τη σημερινή Καβάλα, και κατόπιν στους Φιλίππους. Η Λυδία, έμπορος πορφύρας από τα Θυάτειρα, βαπτίστηκε μαζί με τον οίκο της και προσέφερε φιλοξενία. Η χριστιανική παράδοση την τιμά ως την πρώτη χριστιανή στην Ευρώπη.
Στο σημερινό βαπτιστήριο, που δημιουργήθηκε το 1974 κοντά στον Ζυγάκτη, ο ρυθμός μας θα χαμηλώσει. Θα αφήσουμε λίγο χώρο ανάμεσα στην άφιξη και στην πρώτη κουβέντα προς την κάμερα. Μετά τις χρονολογίες και τις μεγάλες συγκρούσεις των Φιλίππων, αυτή η στάση θα μας φέρει σε μια προσωπική απόφαση και σε μια πράξη υποδοχής.
Θέλω να σταθούμε στη φιλοξενία της Λυδίας. Η πίστη περνά στην πράξη με ένα σπίτι που ανοίγει. Κάποιος αναλαμβάνει να δεχτεί ανθρώπους που βρίσκονται στον δρόμο. Μου έρχεται ήδη στον νου η χθεσινή κουβέντα με τον Θωμά για ένα τραπέζι που ετοιμάζεται. Εδώ η πρόσκληση αποκτά το βάθος μιας συγκεκριμένης βιβλικής ιστορίας.
Θα κάνω τον σταυρό μου και θα μείνω λίγο χωρίς να αναζητώ φράση για την εκπομπή. Υπάρχουν άνθρωποι που κουβαλάμε στη σκέψη μας σε κάθε ταξίδι. Η στιγμή αυτή θα ανήκει και σε εκείνους. Μια μικρή προσευχή, μια ευγνωμοσύνη για όσους μας περιμένουν, η επιθυμία να βρεθούν κι άλλοι άνθρωποι μπροστά σε μια ανοιχτή πόρτα όταν τη χρειαστούν.
Όταν συγκεντρωθούμε πάλι, η κουβέντα θα επιστρέψει σιγά σιγά. Θα συνεχίσουμε προς τις Κρηνίδες, έχοντας πλέον έναν απλό λόγο να διαλέξουμε κάτι για το σπίτι. Θέλω η επόμενη στάση να μας δώσει μια γεύση που θα μπορέσουμε αργότερα να μοιραστούμε.
Μαρμελάδες και γλυκά κουταλιού στην Καβάλα, Donna Anastasia στις Κρηνίδες
Στις Κρηνίδες Καβάλας θα συναντήσουμε τον Θεόδωρο Τερζίδη και τη Donna Anastasia. Η οικογενειακή επιχείρηση συνδέει τις συνταγές που πέρασαν από γενιά σε γενιά με μαρμελάδες, γλυκά κουταλιού, chutneys, σάλτσες και συμπυκνωμένους χυμούς. Εδώ το ενδιαφέρον μας βρίσκεται στη διαδρομή του καρπού μέχρι το βάζο και στον τρόπο με τον οποίο μια γνώριμη γεύση μπορεί να συνεχίσει στο σημερινό τραπέζι.
Ο καρπός και η οικογενειακή συνταγή έχουν τον πρώτο λόγο. Η επιχείρηση περιγράφει παραγωγή χωρίς τεχνητά χρώματα και συντηρητικά, με υλικά και συνδυασμούς που αλλάζουν ανά συνταγή. Φρούτα, λαχανικά, μέλι, σοκολάτα και μπαχαρικά δίνουν διαφορετικές αφετηρίες στις δημιουργίες της. Αυτή η προσέγγιση έχει αξία για τον επισκέπτη που αναζητά μαρμελάδες και γλυκά κουταλιού στην Καβάλα με συγκεκριμένη οικογενειακή ταυτότητα.
Μια μαρμελάδα μπορεί να συνοδεύσει ψωμί ή γιαούρτι, ένα γλυκό κουταλιού να γίνει το κέρασμα μετά τον καφέ και ένα chutney να προσθέσει μια διαφορετική γεύση δίπλα σε τυριά ή στο φαγητό. Είναι ιδέες που κάνουν ένα βάζο χρήσιμο και όταν τελειώσει η εκδρομή. Για τις διαθέσιμες γεύσεις και τη συνάντηση στις Κρηνίδες, τηλέφωνο 6974 863299.
Στον Θεόδωρο θέλω να ρωτήσουμε τι αλλάζει όταν το ίδιο υλικό προορίζεται για μαρμελάδα, για γλυκό κουταλιού ή για μια πιο σύνθετη, γλυκόξινη παρασκευή. Ποια υφή αναζητά κανείς; Τι θέλει να διατηρήσει από την πρώτη ύλη; Η κουβέντα θα μας επιτρέψει να κοιτάξουμε το περιεχόμενο ενός βάζου ως αποτέλεσμα επιλογών και δουλειάς.
Ύστερα θα έρθει η επιλογή για την επιστροφή. Έχω στο μυαλό μου ένα πρωινό στο σπίτι, ψωμί στο τραπέζι και τη στιγμή που θα ανοίξει το βάζο. Κάποιος θα ρωτήσει από πού το έφερα και η απάντηση θα ξεκινήσει από τις Κρηνίδες, θα περάσει στους Φιλίππους και θα φτάσει στη Λυδία. Μια μικρή αγορά μπορεί να κρατήσει μέσα της ολόκληρη διαδρομή.
Η ομάδα πιθανότατα θα υποστηρίξει ότι πρέπει να πάρουμε κάτι ακόμη, ώστε να έχουμε πληρέστερη εικόνα. Είναι μια επιστημονική διατύπωση που εμφανίζεται συχνά όταν μας αρέσει το περιεχόμενο μιας δοκιμής. Θα εξετάσω την πρόταση με τη σοβαρότητα που απαιτείται και θα ελέγξω τον διαθέσιμο χώρο στην τσάντα.
Θα φύγουμε με τα βάζα προσεκτικά τακτοποιημένα. Το πρωινό ψωμί του Κώστα θα έχει βρει ήδη μια μελλοντική συντροφιά, ενώ η αποστολή θα είναι έτοιμη για την πιο αισθητηριακή της στροφή. Ως τώρα ακολουθούσαμε το νερό μέσα από κατασκευές και ιστορίες. Το απόγευμα θα το ακούσουμε να τρέχει.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ DONNA ANASTASIA
Παλιά Καβάλα: το ρέμα θα πάρει τον λόγο
Μετά τη στάση μας στην ενδοχώρα και ένα διάλειμμα, θα κινηθούμε οδικώς προς την Παλιά Καβάλα. Για το περπάτημα έχουμε διαλέξει το περιβαλλοντικό μονοπάτι των περίπου τριών χιλιομέτρων. Ακολουθεί το ρέμα, ανάμεσα σε πλατάνια, με καταρράκτη και νερόμυλο. Εδώ η αποστολή θα αλλάξει ήχο, θερμοκρασία και βηματισμό.
Η αρχική ιστορία των Καμαρών μάς έχει ήδη οδηγήσει στον Δρόμο του Νερού, τη μεγαλύτερη διαδρομή των περίπου 10,5 χιλιομέτρων που συνδέει την Καβάλα με την περιοχή της Παλιάς Καβάλας. Πέντε πέτρινα γεφύρια, τμήματα του παλιού αγωγού και η Μάνα του Νερού διατηρούν ίχνη αυτής της υποδομής. Κρατάμε ολόκληρη εκείνη την πεζοπορία για μια επόμενη εξόρμηση. Σήμερα θα ακολουθήσουμε το μικρότερο περιβαλλοντικό μονοπάτι.
Πριν ξεκινήσουμε, θα χρειαστεί να επιβεβαιώσω στην ομάδα ότι αυτή τη φορά το «μικρότερο» συνοδεύεται από συγκεκριμένο μήκος. Έχουν λόγους να ζητούν διευκρινίσεις. Θα βάλουμε το νερό σε εύκολη θέση, θα στερεώσουμε τις τσάντες και θα αφήσουμε τον ήχο του ρέματος να μας τραβήξει προς τα μέσα.
Ανάμεσα στα πλατάνια, θέλω να γράψουμε για λίγο μόνο τον φυσικό ήχο. Η απόφαση ακούγεται απλή ώσπου όλοι προσπαθούν να σωπάσουν ταυτόχρονα. Τότε ένας ιμάντας θυμάται να τρίζει, μια συσκευασία να ανοίξει και ο παρουσιαστής να έχει μια εξαιρετικά επείγουσα ερώτηση. Θα προσπαθήσω να την κρατήσω για μετά. Η ομάδα δικαιούται επιτέλους μερικά δευτερόλεπτα χωρίς τη φωνή μου.
Στον χώρο του νερόμυλου θα επιστρέψουμε στη σακούλα του πρώτου πρωινού. Το νερό μπορεί να γίνει κίνηση, η κίνηση να βοηθήσει στην άλεση και το αλεύρι να συνεχίσει προς τη ζύμη. Η ερώτηση που πήραμε από τους φούρνους Ο ΣΤΕΛΙΟΣ θα έχει βρει ένα ακόμη κομμάτι της διαδρομής της. Θα κοιτάζουμε την πέτρα έχοντας στο μυαλό μας την πρώτη μπουκιά.
Κοντά στο σημείο όπου φαίνεται ο καταρράκτης θα σταματήσουμε περισσότερο. Η δροσιά στο πρόσωπο, η σκιά, η κίνηση του νερού θα έχουν την προσοχή που προηγουμένως κέρδιζαν οι αψίδες. Θα θελήσουμε να αλλάξουμε φακό κι εκεί είναι πιθανό να συμβεί η μικρή περιπέτεια που φοβάμαι περισσότερο από τις ανηφόρες: να ψάχνουμε όλοι ένα καπάκι που εγώ έβαλα στην τσέπη μου «για να μη χαθεί».
Αν το βρω εκεί, θα το επιστρέψω με αξιοπρέπεια. Δεν περιμένω να διατηρηθεί για πολύ η δική μου. Οι συνεργάτες μπορούν να ξεχάσουν μια σωστή οδηγία, αλλά σπανίως ξεχνούν μια τέτοια στιγμή. Θα πάρουμε τον δρόμο της επιστροφής με καθαρό ήχο νερού, γεμάτες κάρτες και ένα αστείο που θα έχει εξασφαλίσει τη συνέχειά του ως την επόμενη ημέρα.
Τρίτη ημέρα. Από την άχνη της Νέας Καρβάλης στη θάλασσα και πίσω στις Καμάρες
Νέα Καρβάλη: μια προσευχή και ένας κουραμπιές που δεν κρατά μυστικά
Το τελευταίο πρωινό θα κινηθούμε αρχικά ανατολικά, στη Νέα Καρβάλη, περίπου έντεκα χιλιόμετρα από την Καβάλα. Θα κρατήσουμε τη στάση σύντομη, με δύο ουσιαστικά σημεία: τον ναό του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και τη γεύση του κουραμπιέ. Η συνέχεια της ημέρας θα μας οδηγήσει στην άλλη πλευρά της πόλης, προς τη θάλασσα.
Η Νέα Καρβάλη συνδέεται με την εγκατάσταση προσφύγων από την Καππαδοκία. Στις προσφυγικές διαδρομές, η λέξη «νέα» κουβαλά πάντα μια προηγούμενη πατρίδα. Θα σταθούμε στο όνομα και θα σκεφτούμε τι μπορεί να ακολουθήσει έναν άνθρωπο όταν αναγκάζεται να ξαναχτίσει τη ζωή του αλλού. Μια γιορτή, μια προσευχή, μια συνταγή, ο τρόπος που προσφέρει κάτι στον επισκέπτη του.
Μπροστά στον ναό θα αφήσουμε χώρο για μια ήσυχη στιγμή. Μετά τη Λυδία και την Αγία Παρασκευή, η πίστη θα έχει βρεθεί στη διαδρομή μας μέσα από διαφορετικές ιστορίες ανθρώπων και τόπων. Θα κάνω τον σταυρό μου και θα θυμηθώ πως όσα κουβαλά μια κοινότητα δεν φαίνονται όλα στις αποσκευές της. Φαίνονται συχνά στον τρόπο που συνεχίζει.
Ύστερα θα έρθει ο κουραμπιές. Το βούτυρο θα προηγηθεί στη μυρωδιά, η τριφτή υφή θα σπάσει με την πρώτη μπουκιά και το αμύγδαλο θα μας κρατήσει για λίγο μακριά από τις επόμενες οδηγίες. Η άχνη, βέβαια, θα ζητήσει και εκείνη τον δικό της χρόνο στην κάμερα.
Θα χρειαστεί να φάω, να μιλήσω καθαρά και να μείνω ευπαρουσίαστος. Έχω αρκετή αυτοπεποίθηση για το πρώτο. Για τα άλλα δύο, καλό είναι να υπάρχει μια χαρτοπετσέτα πρόχειρη. Η άχνη έχει την ιδιότητα να βρίσκει πάντα το πιο εμφανές σημείο επάνω στα ρούχα. Και η ομάδα έχει την ιδιότητα να γελά πριν με ενημερώσει.
Θα πάρουμε ένα κουτί για τη συνέχεια και θα το κλείσουμε προσεκτικά. Η συμφωνία θα είναι να το ανοίξουμε στην παραλία. Δεν θα ζητήσω όρκους. Έχουμε ήδη δοκιμάσει τη μέθοδο των αυστηρών δεσμεύσεων με το ψωμί. Θα μου αρκεί να φτάσουν αρκετοί ώστε να μοιραστούμε.
Ανανιάδης: η παράδοση βγαίνει βόλτα στον Άγιο Νικόλαο
Πριν αφήσουμε την πόλη για τους Αμμόλοφους, θα κάνουμε μια στάση στον Άγιο Νικόλαο. Στην Κριεζή Αντωνίου 1 θα συναντήσουμε τον Βασίλη Ανανιάδη και μια ιδέα που ενώνει δύο κόσμους: τον πάγκο του παντοπωλείου και την κουζίνα του street food. Ο κουραμπιές θα περιμένει ακόμη στο κουτί. Αυτή τη φορά η αποστολή θα είναι αλμυρή.
Street food, αλλαντικά και τυροκομικά στην Καβάλα. Η επίσημη ιστορία της οικογενειακής επιχείρησης Ανανιάδη ξεκινά το 1940, ενώ η παραγωγή αλλαντικών ακολουθεί το 1964. Στο κατάστημα του Αγίου Νικολάου, ο Βασίλης και η Κατερίνα έδωσαν συνέχεια σε αυτή τη διαδρομή προσθέτοντας την εμπειρία του φαγητού. Η γνωριμία με ένα προϊόν μπορεί εδώ να συνεχιστεί σε ένα πιάτο, σε έναν συνδυασμό για την παρέα ή σε κάτι που θα πάρεις μαζί σου.
Θα ζητήσω από τον Βασίλη να μας εξηγήσει πώς διαλέγει τους συνδυασμούς του. Τι αφήνει να πρωταγωνιστήσει; Το τυρί, το αλλαντικό ή εκείνη η μικρή λεπτομέρεια που τα δένει; Η κάμερα θα πλησιάσει στα υλικά κι εγώ θα προσπαθήσω να κρατήσω τις ερωτήσεις σύντομες. Υπάρχει ένα πρακτικό πρόβλημα στις γευστικές συναντήσεις: όσο καλύτερα εξηγεί ο άνθρωπος απέναντί σου, τόσο δυσκολότερα περιμένεις να τελειώσει η απάντηση.
Η μικρή μας δοκιμασία θα είναι να βρούμε έναν συνδυασμό που θα συμφωνήσει όλη η ομάδα να μοιραστεί. Θα ακούσουμε τις προτάσεις του καταστήματος και θα επιλέξουμε από όσα είναι διαθέσιμα εκείνη την ημέρα. Αν κάποιος διεκδικήσει την τελευταία μπουκιά, θα του θυμίσω ότι ταξιδεύουμε για να γνωρίζουμε τον τόπο και τους ανθρώπους του. Δεν είμαι βέβαιος ότι το επιχείρημα θα λειτουργήσει όταν η τελευταία μπουκιά βρεθεί μπροστά μου.
Ανάμεσα στη μνήμη της Νέας Καρβάλης και στον ανοιχτό ορίζοντα της θάλασσας, θα δώσουμε λίγο χρόνο ακόμη στις γεύσεις και στους ανθρώπους της πόλης. Θα καθίσουμε, θα γνωρίσουμε την οικογενειακή διαδρομή και θα συνεχίσουμε προς τη Νέα Πέραμο. Το κατάστημα λειτουργεί Δευτέρα έως Σάββατο, γι’ αυτό θα προσαρμόσουμε την ημέρα της συνάντησης στο ωράριό του.
Ανανιάδης Street Food και Τυροκομικά. Κριεζή Αντωνίου 1, Άγιος Νικόλαος, Καβάλα. Τηλέφωνο 2510 222341.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΝΑΝΙΑΔΗΣ STREET FOOD
Αμμόλοφοι: το κουτί θα ελαφρύνει και η ημέρα θα ανοίξει
Από τον Άγιο Νικόλαο θα πάρουμε το αυτοκίνητο και θα κινηθούμε δυτικά, προς την άλλη πλευρά της Καβάλας. Οι Αμμόλοφοι βρίσκονται δυτικά της Νέας Περάμου. Η μετακίνηση θα ενώσει τις δύο διαφορετικές κατευθύνσεις της ημέρας και στην παραλία θα κρατήσουμε περισσότερο χρόνο, χωρίς άλλη στάση πριν επιστρέψουμε στην πόλη.
Τα παπούτσια θα ακουμπήσουν στην άμμο και οι τσάντες θα κατέβουν σχεδόν ταυτόχρονα. Ύστερα από τα στενά, τις πέτρες και το μονοπάτι, ο ανοιχτός ορίζοντας θα αλλάξει τον τρόπο που στεκόμαστε. Θα πλησιάσω το νερό και θα αφήσω τη δροσιά να φτάσει στα πόδια μου. Ελπίζω η πρώτη αντίδραση να είναι αρκετά ψύχραιμη. Γνωρίζω ήδη ότι κάποιος θα κρατά ακόμη την κάμερα.
Θα περπατήσουμε παράλληλα με τη θάλασσα, θα σταματήσουμε όπου μας τραβήξει η εικόνα και ύστερα θα βρεθούμε πάλι μαζί. Θέλω να δώσουμε χρόνο και σε μια απλή κουβέντα χωρίς μικρόφωνο. Να ακούσουμε ποια στιγμή θα ήθελε ο καθένας να κρατήσει από αυτές τις τρεις ημέρες. Το γυαλί, τη δεξαμενή, το ρέμα, ίσως κάτι πολύ μικρότερο που οι υπόλοιποι δεν προσέξαμε.
Κάποια στιγμή θα ανοίξει το κουτί. Αν οι κουραμπιέδες έχουν μειωθεί περισσότερο από όσο περιμέναμε, ο υπεύθυνος της φύλαξης πιθανότατα θα βρει ενδιαφέρον στον ορίζοντα. Θα τον αφήσουμε να ολοκληρώσει την παρατήρησή του. Η καλύτερη λύση θα είναι να μοιράσουμε αμέσως ό,τι απέμεινε, προτού η μελέτη της θάλασσας ζητήσει και δεύτερο κέρασμα.
Αργότερα, στο φαγητό, θα επιστρέψει η θαλασσινή Καβάλα με τον πιο άμεσο τρόπο. Λεμόνι πάνω στο ψάρι, ελαιόλαδο, σαλάτα στη μέση, ψωμί που θα αλλάζει χέρια. Θα ζητήσω λίγα δευτερόλεπτα για τη λήψη πριν αρχίσουμε. Αν δω κάποιο χέρι να πλησιάζει, θα θυμηθώ ότι ο σεβασμός στο γύρισμα έχει τα όριά του όταν η παρέα πεινά.
Πριν φύγουμε, θα τινάξουμε όσο καλύτερα μπορούμε τις πετσέτες. Λίγη άμμος θα βρει οπωσδήποτε τρόπο να επιστρέψει μαζί μας. Σε κάποια θήκη, σε μια ραφή, στην άκρη ενός παπουτσιού. Τις επόμενες ημέρες θα εμφανίζεται απρόσμενα και θα δίνει στην εκδρομή μικρές παρατάσεις. Για την ώρα, μας περιμένει το τελευταίο πλάνο.
Η επιστροφή στις Καμάρες: τώρα θα ξέρουμε τι να κοιτάξουμε
Θα επιστρέψουμε στην Καβάλα και θα σταθούμε εκεί όπου ξεκίνησε η αποστολή. Οι αψίδες θα είναι οι ίδιες. Η πόλη θα συνεχίζει τη ζωή της ανάμεσά τους. Θα αναζητήσουμε περίπου την αρχική γωνία, θα σηκώσουμε την κάμερα και θα δώσουμε λίγο χρόνο πριν αρχίσουμε να μιλάμε.
Στην πρώτη εικόνα έλειπε ένα ποτάμι. Στην τελευταία θα υπάρχουν η πηγή, ο αγωγός, η δεξαμενή, το ρέμα και ο μύλος, ακόμη κι αν κανένα τους δεν χωρά ολόκληρο μέσα στο κάδρο. Θα τα κουβαλάμε μαζί μας. Όπως θα κουβαλάμε τον μικρό ναΐσκο της Νεάπολης, την Αγία Παρασκευή κάτω από το γυαλί, τα εργαλεία του καπνού και την ανοιχτή πόρτα της Λυδίας.
Στις τσάντες θα έχουν βρει θέση και οι σημερινές γνωριμίες. Η σακούλα από τους φούρνους Ο ΣΤΕΛΙΟΣ θα μας θυμίζει τον Κώστα και το ξεκίνημα της ανηφόρας. Η γλυκιά στάση της CHARLOTTE θα έχει το όνομα του Θοδωρή. Η κουβέντα με τον Θωμά θα επιστρέψει την επόμενη φορά που θα ετοιμάσουμε τραπέζι, ενώ τα προϊόντα της Donna Anastasia θα συνδέσουν τον Θεόδωρο και τις Κρηνίδες με ένα πρωινό στο δικό μας σπίτι.
Θέλω να κρατήσουμε αυτή τη συνέχεια μέσα στο τελευταίο πλάνο. Οι τόποι γίνονται πιο κοντινοί όταν βρίσκεις συγκεκριμένους ανθρώπους να τους θυμάσαι. Ένα όνομα, μια δουλειά που κατάλαβες καλύτερα, μια ερώτηση που πήρες μαζί σου. Κάτι που θα σου δώσει λόγο να περάσεις ξανά από τον ίδιο δρόμο.
Η ομάδα θα μου κάνει το γνωστό νόημα ότι μπορούμε να ξεκινήσουμε. Θα κοιτάξω ψηλά και ύστερα γύρω μας, στην πόλη που θα έχει πια αποκτήσει περισσότερα πρόσωπα. Θα πω αυτό που μας έδειξαν αυτές οι τρεις ημέρες: στην Καβάλα αξίζει να αφήσεις χώρο για τη δεύτερη ματιά. Μπορεί να σου αποκαλύψει μια εκκλησία. Μπορεί να σε οδηγήσει σε ένα ποτάμι. Μπορεί απλώς να σε κρατήσει λίγο περισσότερο στην κουβέντα ενός ανθρώπου.
Μετά θα κλείσουμε την κάμερα. Θα πάρω ένα τηλέφωνο στο σπίτι, να πω ότι μαζευόμαστε. Κάποιος θα βρει τον τελευταίο κουραμπιέ και θα τον κόψουμε όπως μπορούμε, προσέχοντας μάταια τα ρούχα μας. Θα γελάσουμε πάλι για την άχνη, θα μετρήσουμε τις τσάντες και αυτή τη φορά θα ελέγξω τις τσέπες μου πριν ρωτήσω αν λείπει κάποιο καπάκι.
Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ. Για τους τόπους που μας βάζουν σε δρόμο, για την πίστη που μας στηρίζει και για τους ανθρώπους με τους οποίους θέλουμε να μοιραστούμε όσα φέρνουμε πίσω.
Πριν ακολουθήσετε τη διαδρομή
Ελέγξτε τα ωράρια μουσείων και αρχαιολογικών χώρων πριν από την επίσκεψη. Για τον νερόμυλο της Παλιάς Καβάλας χρειάζεται συνεννόηση με τον τοπικό σύλλογο. Το περιβαλλοντικό μονοπάτι των περίπου 3 χλμ. είναι διαφορετική διαδρομή από τον μεγαλύτερο Δρόμο του Νερού.
Πληροφορίες για τις διαδρομές και τα μνημεία: Visit Kavala, επίσημη τουριστική σελίδα. Περιβαλλοντικό μονοπάτι Παλιάς Καβάλας.
Χρήσιμες απαντήσεις για την εκδρομή στην Καβάλα
Τι να δω στην Καβάλα σε τρεις ημέρες;
Αφιερώστε την πρώτη ημέρα στις Καμάρες, στα μουσεία, στην Παναγία, στο Ιμαρέτ, στο φρούριο και στην Παλιά Μουσική. Τη δεύτερη κινηθείτε προς τους Φιλίππους, την Αγία Λυδία, τις Κρηνίδες και την Παλιά Καβάλα. Την τρίτη συνδυάστε τη Νέα Καρβάλη, μια γευστική στάση στον Άγιο Νικόλαο και τους Αμμόλοφους, υπολογίζοντας τις οδικές μετακινήσεις και τα ωράρια των χώρων και των επιχειρήσεων.
Οι Καμάρες της Καβάλας είναι γέφυρα ή υδραγωγείο;
Οι Καμάρες είναι το υδραγωγείο της Καβάλας. Το νερό περνούσε σε αγωγό ψηλά επάνω στις αψίδες για να φτάσει στην πόλη. Γι’ αυτό η εικόνα μοιάζει με γέφυρα, παρότι από κάτω δεν περνά ποτάμι.
Είναι το μονοπάτι της Παλιάς Καβάλας ίδιο με τον Δρόμο του Νερού;
Πρόκειται για διαφορετικές διαδρομές. Το περιβαλλοντικό μονοπάτι της Παλιάς Καβάλας έχει μήκος περίπου 3 χιλιόμετρα και ακολουθεί το ρέμα, με πλατάνια, καταρράκτη και νερόμυλο. Ο Δρόμος του Νερού είναι μεγαλύτερη διαδρομή περίπου 10,5 χιλιομέτρων. Για επίσκεψη στον νερόμυλο χρειάζεται προηγούμενη συνεννόηση με τον τοπικό σύλλογο.
Ποιες τοπικές γεύσεις περιλαμβάνει το αφιέρωμα της Καβάλας;
Η διαδρομή περιλαμβάνει ψωμί και πρωινό από τον Στέλιο και τους Φούρνους Φελλαχίδη, γνωριμία με το κρεοπωλείο Ο Θωμάς, προφιτερόλ και άλλες δημιουργίες της Charlotte, καθώς και μαρμελάδες, γλυκά κουταλιού και παραδοσιακά προϊόντα της Donna Anastasia στις Κρηνίδες. Την τρίτη ημέρα προστίθεται street food με αλλαντικά και τυροκομικά στον Ανανιάδη, στον Άγιο Νικόλαο Καβάλας. Σε κάθε σχετική ενότητα υπάρχει σύνδεσμος προς την αναλυτική παρουσίαση της επιχείρησης.
